Το δικαίωμα στη στέγη δεν παραχωρείται, κατακτιέται με αγώνες
Η κρίση της στέγης, σύμπτωμα της εμπορευματικής και εκμεταλλευτικής φύσης του κεφαλαίου
Αυξήσεις στους συντελεστές δόμησης
Κι άλλο τσιμέντο στις πόλεις κι άλλα κέρδη στο κεφάλαιο
Παζάρια με τα funds ή οργανωμένη πάλη για το δικαίωμα στη στέγη;
Το δικαίωμα στη στέγη δεν παραχωρείται, κατακτιέται με αγώνες
Το κόστος της στέγασης αποτελεί ένα από τα σημαντικότερα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι και οι νέοι σε όλο και πιο μαζική κλίμακα. Πίσω από τον όρο ‘στεγαστική κρίση’ το σύστημα προσπαθεί να κρύψει τις ευθύνες του. Η επίθεση στα λαϊκά δικαιώματα έχει επιβάλει μισθούς πείνας, ενώ οι οικονομικές συνέπειες των πολέμων σε συνδυασμό με την εξασφάλιση υπερκερδών για το κεφάλαιο έχει εκτοξεύσει τις τιμές όχι μόνο των βασικών προϊόντων αλλά και των ακινήτων, καταργώντας στην πράξη το δικαίωμα στη στέγη.
Η ιδιοκατοίκηση μετατράπηκε βίαια σε άπιαστο όνειρο στα χρόνια των μνημονίων. Η καταβολή του ενοικίου ξεπερνά το 40% του βασικού μισθού, κάνοντας αδύνατη την επιβίωση των φτωχών λαϊκών στρωμάτων, φτάνοντας να καταγράφει ένα από τα υψηλότερα ποσοστά στεγαστικής επιβάρυνσης και δυσκολιών πανευρωπαϊκά. Συγκεντρώνονται πολύ σοβαροί λόγοι για να βγει ο κόσμος μαζικά στον δρόμο (και) με αφορμή το ζήτημα της στέγης. Η γενιά που μεγάλωσε μέσα στην κρίση αδυνατεί σήμερα να φύγει από το πατρικό σπίτι, είναι οι νέοι 25-34 ετών που αναγκάζονται να ζουν με τους γονείς τους σε ποσοστό 56,3%. Η ανεξαρτητοποίηση από την οικογένεια γίνεται ένα διαρκώς αναβαλλόμενο σχέδιο, ενώ σε πολλές περιπτώσεις αποτελεί λόγο να εγκαταλείψουν ή να μην ξεκινήσουν τις σπουδές τους όταν αυτές απαιτούν διαμονή σε πόλη μακριά από το πατρικό τους. Με τις φοιτητικές εστίες να εγκαταλείπονται και να ρημάζουν με ευθύνη των κυβερνήσεων και στις ιδιωτικές που ξεφυτρώνουν κοντά σε πανεπιστήμια να νοικιάζονται δωμάτια των 20-30 τετραγωνικών προς 500-600 ευρώ τον μήνα.
Οι μεγάλες κινητοποιήσεις του τελευταίου διαστήματος στην Ισπανία, την Πορτογαλία και αλλού αποτελούν εκφράσεις της λαϊκής οργής για το ζήτημα της στέγης, που είναι βέβαιο πως θα εκφραστεί και σε άλλες χώρες. Η μείωση των ενοικίων, η πάλη ενάντια στις εξώσεις, η υπεράσπιση της λαϊκής κατοικίας αλλά και η σύνδεση του αγώνα αυτού με την πάλη για αυξήσεις στους μισθούς και τις συντάξεις είναι οι αιχμές που συσπειρώνουν τους λαούς που κινητοποιούνται αυτή την περίοδο. Σε μια περίοδο που οι λαοί και ιδιαίτερα η νεολαία βγαίνουν μαζικά στο προσκήνιο ενάντια στις αντιλαϊκές πολιτικές των κυβερνήσεων, η υπεράσπιση της στέγης ως δικαίωμα αμφισβητεί συνολικά το σύστημα και οδηγεί τους νέους σε αναζήτηση συνολικής απάντησης και προοπτικής.
Η κρίση της στέγης, σύμπτωμα της εμπορευματικής και εκμεταλλευτικής φύσης του κεφαλαίου
Η στεγαστική κρίση επεκτείνεται με ταχύτητα σε όλη την Ευρώπη και εξελίσσεται σε ένα από τα πιο σοβαρά κοινωνικά προβλήματα, που φέρνει στο προσκήνιο την αντίδραση των μαζών απέναντι στην αντιλαϊκή πολιτική του κεφαλαίου. Από την Αγγλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία μέχρι την Ελλάδα, οι κυβερνήσεις και το πολιτικό προσωπικό του συστήματος αναζητούν τρόπους να εξομαλύνουν και να ρυθμίσουν πλευρές του ζητήματος, υπό τον φόβο εκτεταμένων κοινωνικών αντιδράσεων.
Στη χώρα, το πρόβλημα έχει εμφανιστεί κατά βάση στα μεγάλα αστικά κέντρα, ενώ ειδικά στο λεκανοπέδιο της Αττικής έχει πάρει τεράστιες διαστάσεις. Οι τιμές αγοράς ακινήτων έχουν αυξηθεί μεσοσταθμικά κατά 43% την τελευταία 5ετία, ενώ σε περιοχές όπως τα νότια και τα βόρεια προάστια η αύξηση είναι πιο αλματώδης. Αντίστοιχα οι τιμές ενοικίασης αυξήθηκαν την τελευταία 5ετία 40%, έτσι σήμερα ένα μέσο ενοίκιο για κατοικίες μέχρι 80 τ.μ. κυμαίνεται στα 10-12€/τ.μ. Η χώρα μας κατατάσσεται στη χειρότερη θέση μεταξύ των χωρών της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε ό,τι αφορά το κόστος στέγασης ως ποσοστό του διαθέσιμου εισοδήματος των νοικοκυριών καθώς το 2025 με βάση τα στοιχεία της Eurostat διαμορφώθηκε στο 34,6%, έναντι 18,9% για τον μέσο όρο όλων των χωρών. Ομοίως, το 26,9% του πληθυσμού των ελληνικών πόλεων ζει σε νοικοκυριά για τα οποία το κόστος στέγασης υπερβαίνει το 40% του εισοδήματός τους (ΕΕ-27: 9,6%), ενώ σχεδόν πενταπλάσιο του μέσου ευρωπαϊκού όρου είναι για την Ελλάδα το ποσοστό του πληθυσμού που διαμένει σε νοικοκυριά με οφειλές δανείου, ενοικίου, λογαριασμών ενέργειας κ.λπ. (42,8%, ΕΕ-27: 9,2%).
Ποια είναι η ρίζα του προβλήματος, ποιοι είναι οι παράγοντες που οδήγησαν στην κρίση της στέγης. Από γενική άποψη θα μπορούσε να απαντήσει κάποιος ότι προέρχεται από την ίδια τη φύση του καπιταλισμού και οξύνεται λόγω της δικής του κρίσης. Κρίση που έχει την έκφρασή της και στην αύξηση του κόστους της ενέργειας και των πρώτων υλών, συμπαρασύροντας προς τα πάνω το κόστος κατασκευής. Η μετακύλιση στις πλάτες του λαού γίνεται στη βάση τής μη αναγνώρισης της στέγης ως καθολικό δικαίωμα για τον λαό. Σε συνδυασμό με την ολομέτωπη επίθεση στα εργασιακά δικαιώματα, με άμεση συνέπεια τη μισθολογική καταβαράθρωση των εργαζομένων, έχει άμεση επίπτωση στη δυνατότητά τους να ανταποκρίνονται στην ικανοποίηση των βασικών τους αναγκών (στέγη-διατροφή-υγεία).
Κόκκινα δάνεια και funds
Μιλώντας για τη χώρα μας, διαπιστώναμε εδώ και δεκαετίες μια «ανορθογραφία» σε σχέση με πιο αναπτυγμένες καπιταλιστικές χώρες: την ύπαρξη της μικροϊδιοκτησίας, το γεγονός δηλαδή ότι εκτεταμένα μεσοστρώματα, αλλά ακόμη και τμήματα της εργατικής τάξης και της αγροτιάς είχαν ιδιόκτητη κατοικία και ταυτόχρονα είχαν τη συνείδηση ότι αυτό αποτελούσε αυτονόητο δικαίωμα για αυτούς και τα παιδιά τους. Η κατάσταση αυτή διαταράχτηκε με μαζικό τρόπο στα πρώτα χρόνια της κρίσης (μετά το 2008) με την εκτόξευση των κόκκινων δανείων και τη μαζική υφαρπαγή της λαϊκής ακίνητης περιουσίας από το τραπεζικό κεφάλαιο. Άρχισε δηλαδή να διαμορφώνεται μια κατάσταση και στη χώρα μας όπου, με βασικό εργαλείο τα κόκκινα δάνεια, μεγάλο τμήμα των χαρτοφυλακίων του τραπεζικού κεφαλαίου πέρασε στα χέρια των funds και αποτέλεσε πεδίο τεράστιας κερδοφορίας, αλλά και ελέγχου των τιμών των ακινήτων. Κάποια στοιχεία της έρευνας της ΠΑΝΣΥΠΟ είναι πολύ χαρακτηριστικά:
- Τα χρέη δεν σβήστηκαν, άλλαξαν ιδιοκτήτη. Τα κόκκινα δάνεια στις τράπεζες έπεσαν από 82,3 δισ. ευρώ το 2019 σε 6,3 δισ. τον Σεπτέμβριο του 2025.
- Σήμερα οι εταιρείες διαχείρισης έχουν στα χέρια τους απαιτήσεις 92,9 δισ., από τις οποίες τα 81,4 δισ. ανήκουν σε επενδυτικά κεφάλαια.
- Πίσω τους βρίσκονται 3,2 εκατομμύρια δάνεια, περίπου 2,4 εκατομμύρια δανειολήπτες και κατοικίες αξίας 22,2 δισ. που έχουν δοθεί ως εξασφάλιση.
- Μέσω του «Ηρακλή» τα δάνεια μεταβιβάστηκαν κατά μέσο όρο στο 38% της ονομαστικής τους αξίας. Ο δανειολήπτης όμως εξακολουθεί να χρωστάει ολόκληρο το ποσό, μαζί με όλους τους τόκους. Η διαφορά είναι το κέρδος του χαρτοφυλακίου.
- Τουλάχιστον το 60% των κατοικιών που πουλήθηκαν στις διαδικασίες που εξέτασε το ΔΝΤ το απέκτησαν εταιρείες ακινήτων.
Η διαδικασία αυτή εγκαινίασε και στη χώρα μας μια νέα φάση κλοπής των κόπων πλατιών λαϊκών στρωμάτων. Πάνω από 700 χιλιάδες κατοικίες είναι δεσμευμένες από τράπεζες ή εταιρείες διαχείρισης, ενώ μόνο την τελευταία 5ετία περίπου 45 χιλιάδες κατοικίες πλειστηριάστηκαν.
Η βαριά βιομηχανία του τουρισμού
Στο έδαφος της αποβιομηχάνισης και του ξεπατώματος του πρωτογενή τομέα, ο προσανατολισμός της αστικής τάξης στον τουρισμό απαιτεί απρόσκοπτη αξιοποίηση του οικιστικού περιβάλλοντος. Η περίπτωση του πρώην αεροδρομίου στο Ελληνικό είναι πολύ χαρακτηριστική. Δημόσια περιουσία ξεπουλήθηκε σε εξευτελιστική τιμή, ενώ ταυτόχρονα εκδόθηκε ειδικό πολεοδομικό διάταγμα καθορισμού εξαιρετικά ευνοϊκών όρων δόμησης ώστε να επιτευχθεί για το κεφάλαιο η μέγιστη οικιστική αξιοποίηση. Αυτή η υπερεπένδυση αλλάζει άρδην τον χαρακτήρα της περιοχής, δημιουργείται μια κλειστή πολυτελής πολιτεία, συμπαρασύροντας σε ένα ανοδικό ράλι τιμών το σύνολο σχεδόν των νοτίων προαστίων.
Η ταχύτατη επέκταση των βραχυχρόνιων μισθώσεων αλλάζει τα χαρακτηριστικά του κέντρου των πόλεων και των γειτονιών. Σαν συμπλήρωμα των κλασικών τουριστικών εγκαταστάσεων, χιλιάδες κατοικίες έχουν ενταχθεί στις σχετικές πλατφόρμες. Στη συντριπτική τους πλειονότητα αποτελούν πεδίο επιχειρηματικής αξιοποίησης. Σε πολλές περιπτώσεις αφορούν ολόκληρα κτίρια ή ακόμη και γειτονιές, ενώ προσελκύουν και τις ανάλογες υποστηρικτικές υποδομές. Οι μόνιμοι κάτοικοι διώχνονται μακριά από το κέντρο των πόλεων κυρίως λόγω κόστους αλλά και λόγω έλλειψης διαθέσιμων κατοικιών.
Golden visa και Σπίτι 1,2,3
Η golden visa έδωσε ώθηση στις τιμές των ακινήτων. Πρόκειται για πρόγραμμα επενδύσεων προκειμένου κάτοικοι τρίτων χωρών να αποκτήσουν 5ετή άδεια διαμονής. Μία από τις προϋποθέσεις είναι η απόκτηση μόνιμης κατοικίας αξίας άνω των 250.000€ (πλέον άνω των 800.000€). Το πρόγραμμα αυτό αποτέλεσε χρυσή ευκαιρία για την ανάπτυξη του ντόπιου real estate. Λόγω της ιδιαιτερότητας ότι το κόστος της επένδυσης ήταν πιο χαμηλό απ’ ό,τι σε άλλες ευρωπαϊκές χώρες, προσέλκυσε μεγάλο πλήθος αλλοδαπών επενδυτών πρόθυμων να αγοράσουν ακίνητα.
Το άλμα στις τιμές των ακινήτων ήταν γεωμετρικό και οριζόντιο. Πεδίο δόξας λαμπρό για το κατασκευαστικό κεφάλαιο, όπου βρήκε την golden ευκαιρία να αντλήσει υπερκέρδη. Το σύστημα στήριξε με κάθε τρόπο την επιχειρηματική δράση του κεφαλαίου (π.χ. Ελληνικό και υπερταμείο), ακόμη και με την αλλαγή του Οικοδομικού Κανονισμού (bonus δόμησης), προκειμένου να μεγιστοποιηθεί η δυνατότητα αξιοποίησης της αδόμητης γης. Ο οικοδομικός οργασμός των τελευταίων χρόνων δεν απευθύνεται σχεδόν καθόλου στις αυξημένες ανάγκες στέγασης του λαού. Οι ξένοι επενδυτές μπήκαν δυναμικά στην ελληνική αγορά ακινήτων, διαμορφώνοντας ένα νέο τοπίο στο οποίο καθορίζουν πλέον σε μεγάλο βαθμό τις τιμές.
Η κυβέρνηση πρόβαλε ως απάντηση για φτηνή λαϊκή κατοικία τα προγράμματα Σπίτι 1,2 (προσεχώς 3), τα οποία αφορούν το παλιό κτιριακό απόθεμα (σπίτια με άδεια κατασκευής έως το 2007) και κόστος έως 250.000€. Προγράμματα με χαμηλότοκα δάνεια και με πολύ συγκεκριμένα κριτήρια επιλογής. Στην πράξη τα προγράμματα αυτά οδήγησαν στην κατακόρυφη άνοδο των τιμών των παλιών διαμερισμάτων λόγω της απότομης ζήτησης, με συνέπεια να γίνουν και αυτά τα ακίνητα απλησίαστα για τους νέους εργαζόμενους και τον λαό. Τα ίδια τα στελέχη του συστήματος αναγνωρίζουν την αποτυχία των προγραμμάτων, αφού η απορρόφηση κινήθηκε στο 50%.
Για το κεφάλαιο η στέγη αποτελεί πεδίο εμπορευματικής εκμετάλλευσης. Για τον λαό είναι δικαίωμα.
Κόκκινα δάνεια, πλειστηριασμοί, ξεπούλημα δημόσιας περιουσίας αποτελούν εργαλεία συσσώρευσης νέων πεδίων δράσης του κεφαλαίου στην κατεύθυνση άντλησης υπερκερδών. Οι πόλεις αλλάζουν όψη με ταχύτατο ρυθμό, στο όνομα της απρόσκοπτης δράσης ξένου και ντόπιου κεφάλαιου. Μαζικές αγορές Ιραηλινών, Αράβων και Κινέζων επενδυτών διαμορφώνουν ένα νέο τοπίο στην αγορά κατοικίας. Η συγκέντρωση μεγάλου πλήθους ακινήτων σε λίγα χέρια γίνεται ρυθμιστής της αγοράς, με μοναδικό κίνητρο το μέγιστο κέρδος.
Στον αντίποδα βρίσκονται οι λαϊκές ανάγκες. Το δικαίωμα στη στέγη, η αξιοπρεπής επιβίωση του λαού δεν μπορεί να χωρέσει στα κοστολογημένα προγράμματα του συνόλου του πολιτικού προσωπικού της αστικής τάξης. Η μοιρολατρική αποδοχή της πολιτικής του συστήματος οδηγεί σε μεγαλύτερη καταβύθιση της δυνατότητας του λαού να επιβιώσει. Η απάντηση δεν μπορεί να αναζητηθεί στη ρύθμιση και τον εξορθολογισμό της πολιτικής του συστήματος, στην καλλιέργεια των αυταπατών για πλαφόν στην κερδοφορία του κεφαλαίου. Η απάντηση βρίσκεται στην οργάνωση της πάλης των εργαζομένων και του λαού για πραγματικές αυξήσεις στους μισθούς και τις συντάξεις, ενάντια στο ξεπούλημα της δημόσιας περιουσίας και την εμπορευματική χρήση της, στην υπεράσπιση της λαϊκής κατοικίας μέσα από ένα δίχτυ αλληλεγγύης ενάντια στους πλειστηριασμούς.
Αυξήσεις στους συντελεστές δόμησης
Κι άλλο τσιμέντο στις πόλεις κι άλλα κέρδη στο κεφάλαιο
Και ενώ υποτίθεται ότι η κυβέρνηση ψάχνει τρόπους και κίνητρα για να ανοίξουν τα κλειστά σπίτια στην αγορά, ώστε να πέσουν οι τιμές αγοράς και τα νοίκια, το υπουργείο Περιβάλλοντος θέτει σε δημόσια διαβούλευση τις μελέτες για τις Ζώνες Υποδοχής Συντελεστή Δόμησης, που είναι προϋπόθεση για να λειτουργήσει η Μεταφορά Συντελεστή Δόμησης.
91 τέτοιες ζώνες σχεδιάζονται σε 26 Δημοτικές Ενότητες σε όλη τη χώρα, που περιλαμβάνουν πάνω από 1,8 εκ. τετραγωνικά μέτρα. Στις περιοχές αυτές θα μπορούν να μεταφέρονται δικαιώματα δόμησης που δεν μπορούν να αξιοποιηθούν εκεί που αρχικά βρίσκονται, π.χ. σε διατηρητέα κτίρια, ρυμοτομούμενα ακίνητα κ.λπ. Σε επόμενη φάση προβλέπονται επιπλέον 103 ζώνες σε επιπλέον 24 Δημοτικές Ενότητες, που θα ανεβάσουν την ικανότητα επιπλέον δόμησης στα 16,4 εκ. τετραγωνικά μέτρα περίπου.
Όλος αυτός ο όγκος νέων ακινήτων θα έρθει να επιβαρύνει ακόμα περισσότερο περιοχές που έχουν ήδη τσιμεντοποιηθεί ή που ενδεχομένως έχουν ακόμα κάποιους ελεύθερους χώρους. Σε αυτό επικεντρώνουν οι αντιδράσεις πολλών δημάρχων, ακόμα και προσκείμενων στη ΝΔ.
Επιπλέον, όμως, αυτή η νέα δόμηση θα γίνει πάνω στο υπόβαθρο που έχει δημιουργήσει το στεγαστικό πρόβλημα, όπως έχει εξελιχθεί τα τελευταία χρόνια. Όσα από αυτά τα τετραγωνικά χτιστούν δεν θα γίνουν φτηνή κατοικία για τον λαό, αλλά νέο πεδίο κερδοφορίας για το κεφάλαιο του real estate.
Αν του το επιτρέψει η εξέλιξη της συνολικότερης κρίσης, φυσικά…
Παζάρια με τα funds ή οργανωμένη πάλη για το δικαίωμα στη στέγη;
Η μαζική αρπαγή της λαϊκής κατοικίας μέσω πλειστηριασμών και εξώσεων, οι άπιαστες τιμές των ενοικίων και οι βραχυχρόνιες μισθώσεις (airbnb) καταπίνουν ολόκληρες γειτονιές μετατρέποντας τη στέγη και την κατοικία από λαϊκό δικαίωμα σε πεδίο κερδοφορίας για το κεφάλαιο. Το σύστημα έχει με βία επιβάλει όρους στεγαστικής κρίσης, που κάνουν αφόρητη την επιβίωση ιδιαίτερα στα μεγάλα αστικά κέντρα. Η ανάγκη απάντησης από τη μεριά του λαϊκού κινήματος είναι υπαρκτή και το ερώτημα δεν είναι αν πρέπει να κινητοποιηθούμε, αλλά με ποια πολιτική κατεύθυνση, ώστε να μπορέσουμε να έχουμε νίκες, μικρές ή μεγαλύτερες. Η αντιμετώπιση του ζητήματος αποκομμένο από τη γενικότερη επίθεση στα εργατικά δικαιώματα και η ανάδειξη αιτημάτων που ζητούν από το σύστημα να ρυθμίσει τις «αδικίες» προς τα φτωχά λαϊκά στρώματα και να περιορίσει την κερδοφορία του κεφαλαίου, δημιουργούν αυταπάτες για τα περιθώρια ανοχής του καπιταλισμού σήμερα και οδηγούν σε αδιέξοδες δικαστικές διαμάχες, εγκλωβίζοντας τη λαϊκή αγανάκτηση σε ανώδυνα για το σύστημα μονοπάτια.
Οι πολιτικές των κυβερνήσεων της ΝΔ υπηρετούν τα συμφέροντα των τραπεζών και των καπιταλιστών με σειρά νόμων και καταστολή. Πετάνε χιλιάδες οικογένειες στον δρόμο, προκειμένου τα αρπακτικά των funds να αρπάξουν τα σπίτια τους. Η αντιπολίτευση, Τσίπρας, ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ και όλες οι παραφυάδες του, παρότι προσπαθούν να ψαρέψουν ψήφους από τα υπερχρεωμένα νοικοκυριά, εφάρμοσαν ανάλογες πολιτικές τα χρόνια που ήταν κυβερνήσεις. Ενδεικτικά, η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ με πρωθυπουργό τον Αλέξη Τσίπρα ήταν η πρώτη που θεσμοθέτησε τους ηλεκτρονικούς πλειστηριασμούς, λύνοντας τα χέρια των αρπακτικών.
Η παρέμβαση των επιτροπών ενάντια στους πλειστηριασμούς του ΠΑΜΕ/ΚΚΕ περιλαμβάνει έναν δημοτικό σύμβουλο, έναν δικηγόρο και καμία επερώτηση στη Βουλή, ενώ η πολιτική του τοποθέτηση είναι γεμάτη από αιτήματα «διαχείρισης» και κάλεσμα για στήριξη στις επόμενες εκλογές. Ενώ ελέγχει σωματεία και ομοσπονδίες, είναι πρώτη δύναμη στην ΑΔΕΔΥ και τους φοιτητικούς συλλόγους, κάνει ό, τι μπορεί για να μένουν σε ύπνωση τα συνδικαλιστικά όργανα εργαζομένων και φοιτητών, μακριά από μαζικές διαδικασίες και πραγματικούς αγώνες διεκδίκησης.
Σωματεία βάσης και πρωτοβουλίες που έχουν συγκροτηθεί σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη αποκλειστικά για το ζήτημα της στέγης, εγκλωβίζονται στην κυρίαρχη ρεφορμιστική λογική που απαιτεί από το κίνημα να έχει προτάσεις προς το σύστημα, ορθολογικές και ενίοτε κοστολογημένες. Περιλαμβάνουν αιτήματα σχετικά με τη νομοθετική κατοχύρωση για προστασία της λαϊκής κατοικίας, αναλυτικές προτάσεις για την αξιοποίηση των κλειστών κτιρίων και δημόσιων χώρων, πλαφόν στα ενοίκια και περιορισμό των κερδών του κεφαλαίου μέσα από τα funds, την Golden Visa και τα Airbnb παρουσιάζονται σαν ολοκληρωμένες προτάσεις διαχείρισης. Και αναζητούν δικαίωση στα δικαστήρια, στη Βουλή και το Ευρωκοινοβούλιο. Αυτή η κατεύθυνση κινδυνεύει να λειτουργήσει διπλά αρνητικά. Είτε δημιουργώντας αυταπάτες ότι η λύση θα έρθει «από τα πάνω», αν πιέσουμε σωστά, είτε οδηγώντας τον κόσμο στην απογοήτευση και την παραίτηση, όταν βλέπει ότι οι προτάσεις αυτές πετάγονται στον κάλαθο των αχρήστων της Βουλής κάθε φορά που αλλάζει η κυβέρνηση. Και όλα αυτά συμβαίνουν τη στιγμή που πληθαίνουν εκτεταμένα οι περιπτώσεις φτωχών ανθρώπων που ΜΑΤ και δικαστικοί τους σπάνε τις πόρτες.
Το πρόβλημα της στέγης δεν αποτελεί ένα πρόβλημα διαχείρισης, αποτελεί άλλη μια έκφραση της λυσσαλέας επίθεσης του συστήματος απέναντι στην εργατική τάξη και τους λαούς. Τα εκατομμύρια των άστεγων στις μεγάλες μητροπόλεις του ιμπεριαλισμού, τα εκατομμύρια ανθρώπων που αναγκάζονται να ζουν σε βαν και τροχόσπιτα στην άκρη των αμερικάνικων πόλεων έρχονται όλο και πιο κοντά, δείχνοντας το δρόμο και στην Ευρώπη. Το κεφάλαιο κατέχει τα ακίνητα και εκμεταλλεύεται την ανάγκη του λαού για στέγη εδώ και δεκαετίες σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες. Για τους καπιταλιστές η ελληνική πραγματικότητα με το υψηλό ποσοστό ιδιοκατοίκησης αποτελούσε παραφωνία. Ένα πεδίο κερδοφορίας που θέλησε να το εκμεταλλευτεί. Το δικαίωμα στη στέγη καταργείται βίαια, όπως βίαια μειώθηκαν οι μισθοί και έχουν βυθίσει τους εργαζόμενους στη φτώχια και την εξαθλίωση. Τόσο η κερδοφορία του κεφαλαίου όσο και η απαξίωση της ανθρώπινης ζωής κινούν τις πολιτικές των κυβερνήσεων σε μια περίοδο που οι ιμπεριαλιστές ετοιμάζονται για το ξαναμοίρασμα του κόσμου και οι εξαρτημένες αστικές τάξεις ευθυγραμμίζονται με τα σχέδια και τις επιδιώξεις τους. Οι πόλεις, τα σπίτια, τα δάση, τα βουνά, οι θάλασσες, όλα τους ανήκουν. Τα λυμαίνονται, τα καταστρέφουν, τα στερούν από τους κατοίκους και τους λαούς, προκειμένου να κερδίζουν σε χρήμα και ανταγωνισμό με τους υπόλοιπους ιμπεριαλιστές.
Σίγουρα δεν ήταν πάντα έτσι, υπήρχαν εποχές που τα πράγματα ήταν πολύ καλύτερα, ακόμα και ο φτωχός εργάτης κατάφερνε να έχει ένα κεραμίδι πάνω από το κεφάλι του. Τι άλλαξε όμως από τότε; Ήταν καλύτερες οι κυβερνήσεις ή μήπως έχει να κάνει με την ανάπτυξη της τεχνολογίας και τις αυξημένες απαιτήσεις σε παραγωγή και ενέργεια; Τίποτα από τα δυο. Αυτό που άλλαξε είναι ο συσχετισμός δύναμης ανάμεσα στην εργατική τάξη και το κεφάλαιο. Όταν στα σοσιαλιστικά κράτη, η στέγη, η εκπαίδευση, η υγεία, η δουλειά και πολλά άλλα ήταν εξασφαλισμένα για όλο τον λαό, ο καπιταλισμός αναγκαζόταν να δίνει ψίχουλα στο λαό, να επιστρέφει λίγη από την κλεμμένη υπεραξία, κάτω από την πίεση του εργατικού επαναστατικού κινήματος που έδινε σκληρές και ανυποχώρητες μάχες και υπό την απειλή του αντίπαλου δέους. Σήμερα δεν είμαστε εκεί. Ζούμε τις συνέπειες της ήττας του κομμουνιστικού κινήματος. Το δικαίωμα στη στέγη δεν αναγνωρίζεται ως τέτοιο. Είμαστε όλοι εν δυνάμει άστεγοι, αν δεν μπορέσουμε να βρούμε ο καθένας μια ατομική λύση ανεξάρτητα με τους όρους που κάθε φορά επιβάλλει το σύστημα. Επιτόκια τραπεζών, αυξήσεις τιμών και ενοικίων, αλλά και απολύσεις, μειώσεις μισθών, φυσικές καταστροφές όλα φορτώνονται στην προσωπική ευθύνη.
Αναρωτιέται λοιπόν κανείς, γιατί είναι πιο εύκολος δρόμος και πιο άμεση λύση η υπεράσπιση αιτημάτων που απευθύνονται σε αυτόν τον αποχαλινωμένο καπιταλισμό και του ζητούν να αυτοπεριοριστεί και όχι ο αγώνας για αυξήσεις σε μισθούς και συντάξεις, ώστε να καλύπτουν τις ανάγκες για ανθρώπινες συνθήκες διαβίωσης. Γιατί είναι πιο εύκολο να πετύχουμε μειώσεις στα ενοίκια ζητώντας από τις κυβερνήσεις να πάνε κόντρα στο μεγάλο κεφάλαιο και να μειώσουν τη φοροληστεία και όχι μέσα από ένα συγκροτημένο εργατικό κίνημα που μπορεί με απεργίες να παραλύσει την οικονομία και να πλήξει τα κέρδη τους.
Η διεκδίκηση για εργατικές κατοικίες και για φοιτητικές εστίες χρειάζεται να γίνει υπόθεση του λαού, των σωματείων, των φοιτητικών συλλόγων, που μαζικά θα παλέψουν ενάντια σε όλους τους νόμους που φορτώνουν τα βάρη στην πλάτη του, αδιαφορώντας για το πώς το σύστημα θα λύσει το πρόβλημα, αν υπάρχουν τα λεφτά και πού θα τα βρει. Δεν είναι έγνοια του λαού πώς το σύστημα θα λύσει τα προβλήματά του. Έγνοια του λαού είναι πώς το ίδιο θα καταφέρει να γίνει πολιτικά επικίνδυνο για να αναγκάσει τον εχθρό σε υποχώρηση μέχρι να καταφέρει τελικά να τον ανατρέψει. Και όχι, δεν υπεκφεύγουμε να τοποθετηθούμε για το ζήτημα, ούτε παραπέμπουμε τη λύση του σε μια άλλη κοινωνία. Αρνούμαστε να υποταχτούμε στον ρεαλισμό της υποταγής και πιστεύουμε στη δύναμη των λαών που μπορούν να ανατρέψουν αυτό το σύστημα.
