«Με μια τόση καλή έκθεση για την απασχόληση οι μετοχές θα έπρεπε να ανεβαίνουν και όχι να πέφτουν».
«Κακές» μετοχές...
Την απορία (;) του αυτή εξέθεσε δημόσια ο Πρόεδρος των ΗΠΑ, καθώς μετά την ανακοίνωση των -θετικών- αποτελεσμάτων για την αγορά εργασίας στη χώρα χάθηκε κοντά 1,8 τρισ. δολάρια από αυτά που είχαν επενδυθεί στον ελπιδοφόρο κλάδο της ΑΙ και κυρίως των ημιαγωγών!
Ένα σαρωτικό ξεπούλημα κλόνισε τη Wall Street και τις διεθνείς αγορές μετοχών στο τέλος της εβδομάδας, με τους ειδικούς να αναρωτιούνται εάν αυτό είναι η αρχή της μεγάλης διόρθωσης.
Διαβάζουμε στην πολύ εμπεριστατωμένη και κατανοητή ανάλυση της Ναυτεμπορικής του Σαββάτου 6/6:
«Μέχρι πριν από λίγες ημέρες, η Wall Street έμοιαζε ασταμάτητη. Οι επενδυτές αγόραζαν σχεδόν οτιδήποτε συνδεόταν με την Τεχνητή Νοημοσύνη, οι μετοχές των ημιαγωγών κατέρριπταν το ένα ρεκόρ μετά το άλλο και η αισιοδοξία για τα μελλοντικά κέρδη των τεχνολογικών κολοσσών κάλυπτε κάθε ανησυχία για γεωπολιτικές εντάσεις, πληθωρισμό ή επιτόκια.
Χρειάστηκε όμως μόλις μία συνεδρίαση για να αλλάξει δραματικά το κλίμα.
Ο Nasdaq κατέρρευσε κατά 4,2%, σημειώνοντας τη μεγαλύτερη ημερήσια πτώση του από τον Απρίλιο του 2025.
Ο S&P 500 –ο πλέον αντιπροσωπευτικός δείκτης της αμερικανικής αγοράς– υποχώρησε κατά 2,6%, ενώ από τις εταιρείες του δείκτη εξαϋλώθηκαν περίπου 1,8 τρισ. δολάρια χρηματιστηριακής αξίας. Ήταν μία από τις πιο βίαιες ανατροπές του επενδυτικού κλίματος των τελευταίων ετών.
Όταν τα καλά νέα γίνονται κακά νέα
Το παράδοξο είναι ότι η αφορμή για το sell off ήταν μια είδηση που υπό φυσιολογικές συνθήκες θα έπρεπε να ενισχύσει τις μετοχές.
Τα στοιχεία απασχόλησης στις ΗΠΑ έδειξαν μια οικονομία πολύ ισχυρότερη από ό,τι περίμεναν οι αναλυτές. Δημιουργήθηκαν 172.000 νέες θέσεις εργασίας τον Μάιο, επιβεβαιώνοντας ότι η αμερικανική οικονομία εξακολουθεί να κινείται με αξιοσημείωτη αντοχή.
Ακριβώς αυτή η ανθεκτικότητα, όμως, τρόμαξε τις αγορές. Οι επενδυτές άρχισαν να προεξοφλούν ότι η Federal Reserve θα εξετάσει νέες αυξήσεις μέσα στους επόμενους μήνες. Οι αποδόσεις των ομολόγων εκτινάχθηκαν, με το διετές αμερικανικό ομόλογο να αγγίζει υψηλό 15 μηνών, καθώς οι αγορές άρχισαν να τιμολογούν πλήρως μία αύξηση επιτοκίων έως το τέλος του έτους.
Και όταν ανεβαίνουν οι αποδόσεις, οι πρώτες που δέχονται πλήγμα είναι οι ακριβές μετοχές ανάπτυξης.
Το πρώτο σοβαρό πλήγμα στο AI trade
Το μεγαλύτερο χτύπημα δέχθηκαν οι μετοχές που είχαν μετατραπεί στους αδιαμφισβήτητους πρωταγωνιστές του χρηματιστηριακού πάρτι.
Ο δείκτης ημιαγωγών της Φιλαδέλφειας βούλιαξε κατά 10,3%, καταγράφοντας τη χειρότερη ημερήσια επίδοση από την περίοδο της πανδημίας το 2020. Μέσα σε λίγες ώρες χάθηκαν περίπου 1,2 τρισ. δολάρια από τον κλάδο που θεωρείται η «καρδιά» της επανάστασης της Τεχνητής Νοημοσύνης.
Η Micron, που είχε δει τη χρηματιστηριακή της αξία να εκτοξεύεται τους προηγούμενους μήνες, κατέρρευσε άνω του 13%. Η Intel, η Sandisk και η Super Micro Computer έχασαν περισσότερο από 11%, ενώ ακόμη και η Nvidia υποχώρησε πάνω από 6%.
Η εικόνα αυτή δεν ήταν τυχαία. Για μήνες, η αγορά λειτουργούσε με την παραδοχή ότι οι δαπάνες για την Τεχνητή Νοημοσύνη θα αυξάνονται αδιάκοπα, ότι οι κατασκευαστές chips θα συνεχίσουν να απολαμβάνουν εκρηκτική ανάπτυξη και ότι οι μεγάλοι τεχνολογικοί όμιλοι θα έχουν απεριόριστη δυνατότητα χρηματοδότησης των επενδύσεών τους.
Την περασμένη εβδομάδα εμφανίστηκαν οι πρώτες σοβαρές αμφιβολίες.
Οι γίγαντες της τεχνολογίας χρειάζονται ολοένα περισσότερα χρήματα
Αρχικά ήρθε η απογοήτευση από τις προβλέψεις της Broadcom.
Στη συνέχεια, η Alphabet ανακοίνωσε γιγαντιαία έκδοση μετοχών ύψους 85 δισ. δολαρίων προκειμένου να χρηματοδοτήσει τις επενδύσεις της στην Τεχνητή Νοημοσύνη. Ακολούθησαν πληροφορίες ότι και η Meta εξετάζει παρόμοια κίνηση.
Για πρώτη φορά, η αγορά άρχισε να εστιάζει όχι μόνο στις ευκαιρίες της AI, αλλά και στο τεράστιο κόστος της.
Τα κέντρα δεδομένων, οι εξειδικευμένοι επεξεργαστές, τα δίκτυα και οι ενεργειακές υποδομές απαιτούν επενδύσεις εκατοντάδων δισεκατομμυρίων δολαρίων. Το ερώτημα που αρχίζει να απασχολεί τους επενδυτές είναι αν τα μελλοντικά έσοδα θα δικαιολογήσουν τελικά αυτά τα ποσά.
Η αμφιβολία αυτή ήταν αρκετή για να τρυπήσει το αφήγημα ότι κάθε εταιρεία που σχετίζεται με την AI είναι ουσιαστικά “άτρωτη”».
Στην επιφάνεια...
Αν παραμείνουμε στο επιφανειακό επίπεδο της χρηματιστηριακής οικονομίας τα πραγματικά προβλήματα που βρίσκονται πίσω από αυτή τη διόρθωση είναι τρία:
Το πρώτο ορατό πρόβλημα, επισημασμένο από τους αναλυτές αλλά υποτιμημένο από τις «αγορές», ήταν το γεγονός ότι στο ράλι της ανόδου των μετοχών η συμμετοχή περιορίζονταν σε μία χούφτα (κυριολεκτικά!) εταιρειών ΑΙ. Ο περιορισμός αυτός αναδεικνύεται τώρα που οι πανικόβλητοι επενδυτές εγκαταλείπουν την ΑΙ για άλλους «προορισμούς»: τρόφιμα και αναψυκτικά!
Αυτός ο στενός πυρήνας έσερνε από πίσω του και τη... «μαρίδα» των μικροεπενδυτών που είδαν φως κερδώο και μπήκαν, αλλά πώς θα βγουν...
Όταν υπερβολικά πολλοί οδηγούνται από υπερβολικά λίγους...
Το δεύτερο πρόβλημα και πρόσθετη πηγή ανησυχιών είναι ότι η πτώση δεν περιορίστηκε στις εταιρείες ΑΙ, αλλά πήρε σβάρνα ένα σύνολο περιουσιακών στοιχείων: πετρέλαιο, χρυσός μέχρι και τα κρυπτονομίσματα, ειδικά το bitcoin, που γνώρισε τη μεγαλύτερη πτώση της αξίας του από τότε που... υπάρχει.
Οι κινήσεις αυτές δεν θύμιζαν απλά ένα μαζικό sell off για να εισπράξουν οι... μανούλες της κερδοσκοπίας τα κέρδη της περιόδου της ανόδου των μετοχών (υπάρχουν -πώς αλλιώς άλλωστε;- και τέτοια στοιχεία στις κινήσεις ξεπουλήματος). Θύμιζαν σε μεγάλο βαθμό μαζική απομόχλευση περιόδων εκδήλωσης της κρίσης, με έντονο το στοιχείο του πανικού...
Το τρίτο και επίσης σοβαρό ζήτημα είναι η μετατόπιση της διερώτησης των χρηματιστηριακών κύκλων της Wall Street για το πού θα φτάσει η άνοδος των μετοχών της ΑΙ στη διερώτηση για το πόσο κοστίζει και θα κοστίσει το όνειρο της τεχνητής νοημοσύνης.
Η ουσία και η μορφή της
Αν όμως θέλουμε πιο ουσιαστικές απαντήσεις (το χρωστάμε άλλωστε και στον... Τράμπ) το πραγματικό ζήτημα βρίσκεται κάτω από τη χρηματιστηριακή επιφάνεια, τη «μορφή» του φαινομένου.
Δυστυχώς για τον Πρόεδρο των ΗΠΑ, η επιστράτευση της χαρακτηριστικής απλοϊκής αμερικάνικης αφέλειας μέσα από ευθύγραμμες απορίες και ερωτήματα δεν απαντά στο πρόβλημα.
Αν ο Τραμπ διάβαζε... Χέγκελ, που έλεγε ότι στον κόσμο μας ισχύει ο γενικός κανόνας η ύλη να μορφοποιείται και η μορφή της να... υλοποιείται, θα διαπίστωνε πως στην περίπτωση της καπιταλιστικής οικονομίας, και ειδικά σε αυτή τη φάση, υφίσταται μία όλο και πιο διευρυμένη διάσταση ανάμεσα στην «ύλη», το περιεχόμενο της καπιταλιστικής οικονομίας, και τη χρηματιστηριακή της μορφή.
Η δε χρηματιστηριακή μορφή με τη σειρά της δεν αντανακλά μόνο τα αδιέξοδα της υλικής βάσης της οικονομίας, αλλά τα... επιστρέφει πολλαπλασιασμένα.
Είναι καιρός τώρα που όχι μόνο στη Μέκκα του καπιταλισμού αλλά και παγκόσμια οι επενδύσεις στην πραγματική οικονομία έχουν βαλτώσει ή έστω δεν είναι στα επίπεδα εκείνα (π.χ. Κίνα) που θα έδιναν σήμερα μία διέξοδο στο κεφάλαιο και στο σύστημα που το αναπαράγει
Αλήθεια, τι σημαίνει χάθηκαν 1,8 τρισ. δολάρια; Από πού χάθηκαν και σε ποιον θα λείψουν;
Στη θέση αυτού του κενού, επίσης χρόνια τώρα έχει στηθεί ένας μηχανισμός χρηματιστηριακής κερδοσκοπίας και ασύλληπτου παρασιτισμού, που παράγει ομόλογα, μετοχές έως το πιο... απίθανο χρηματιστηριακό προϊόν. Ακόμα και τα κρυπτονομίσματα λειτουργούν κάτω από την κάλυψη των τραπεζών και της πολιτικής του φτηνού χρήματος, με φτηνά έως και μηδενικά ή και... αρνητικά επιτόκια.
Η ΑΙ παρουσιάστηκε ως ευκαιρία -για να επιστρέψουμε στον Χέγκελ- όπου η μορφοποίηση της καπιταλιστικής κερδοφορίας θα συναντούσε επιτέλους την... υλοποίησή της, σαν το βήμα που το κεφάλαιο θα μπορούσε να ξεπεράσει τη διάσταση ανάμεσα στη χρηματιστηριακή μορφή και τις υλοποιημένες πραγματικές επενδύσεις. Οι χρηματιστηριακές εκτινάξεις θα μπορούν αέναα να χρηματοδοτούν τα παραγωγικά επιτεύγματα της ΑΙ και αντιστρόφως αυτά τα παραγωγικά επιτεύγματα θα στηρίζουν τις αποδόσεις των μετοχών.
Θα χρειάζονται βέβαια κάποιες «διορθώσεις», όπου οι καρχαρίες θα μαζεύουν την... μπάνκα στα μαζικά ξεπουλήματα από τις πανικόβλητες «μαρίδες», αλλά μέχρις εκεί, τα έχει αυτά ο καπιταλισμός.
Αν κάτι από αυτά τα βαριά επιστημονικά σας θυμίζει και τους αλχημιστές του Μεσαίωνα, που ήθελαν να βρουν τη φόρμουλα αέναης παραγωγής χρυσού, δεν είναι καθόλου περίεργο...
Η κατάρα για το κεφάλαιο είναι ότι άλλη χρυσοτόκος «κότα», άλλη λυδία λίθος από την εργασιακή δύναμη απλά δεν μπορεί να βρεθεί.
Μπορεί λοιπόν αφ’ εαυτού της η ΑΙ να μην είναι φούσκα, την καθιστά όμως φούσκα η χρήση της από το κεφάλαιο!
Η άνοδος των επιτοκίων
Μία άνοδος, συνεπώς, των επιτοκίων, επιβαλλόμενη από την έκρηξη του πληθωρισμού -που είναι και αυτό, ως ένα βαθμό, αποτέλεσμα της ακόρεστης μανίας του κεφαλαίου να «αποκαταστήσει» τα «σπασμένα» και διαφυγόντα κέρδη της περιόδου της πανδημίας- ανησυχεί τις «αγορές», δηλαδή τους κερδοσκόπους καπιταλιστές που θέλουν φτηνό χρήμα και αυξημένη ρευστότητα
Και έτσι εξηγείται και το παράδοξο του Τραμπ: Οι «αγορές» να αντιδρούν στα «καλά νέα», στην αύξηση της απασχόλησης (θεωρώντας τον και... ταξικά κορυφαίο πληθωριστικό παράγοντα!) και οι μετοχές αντί να ανεβαίνουν να πέφτουν, στην προοπτική ότι θα αυξηθούν τα επιτόκια και το χρήμα θα γίνει πιο ακριβό!
Έχουν μάλιστα στηθεί πλατφόρμες που στοιχηματίζουν το μέχρι πού θα ανέβουν τα επιτόκια (το κεφάλαιο πραγματικά δεν παίζεται όταν... παίζει μόνο του)!
Ακόμη -όπως δείχνουν τα πράγματα- και αν κατάφεραν προς το παρόν η Γκρίζα Παρασκευή να μη γίνει... Μαύρη Δευτέρα (τουλάχιστον για τα χρηματιστήρια ΗΠΑ και ΕΕ) το ερώτημα έχει τεθεί: Πρόκειται για μία αναμενόμενη, «υγιή» διόρθωση μίας κερδοφορίας πολλά υποσχόμενης ή για την αρχή του τέλους των προσδοκιών για την ΑΙ;
Λέγεται ότι το 2026 δεν είναι 1999 και πως τότε, με την κρίση των εταιρειών νέας τεχνολογίας, δεν είχε δημιουργηθεί αυτή η κεφαλαιακή βάση που σήμερα διαθέτουν οι εταιρείες ΑΙ.
Εν μέσω της «διόρθωσης» ο κινεζοαμερικάνος διευθύνων σύμβουλος της Nvidia ανακοίνωσε την εξαγορά-συγχώνευση με την δεύτερη τη τάξει και ανταγωνιστή της κορεάτικη εταιρεία Samsung, συμβάλλοντας μάλλον σημαντικά στην αποτροπή ενός καταστροφικού σεναρίου των χρηματιστηρίων της ΝΑ Ασίας, που είχε αρχίσει να αχνοφαίνεται το πρωί της περασμένης Δευτέρας. Ο ίδιος δηλώνει πως τώρα η περιπέτεια της ΑΙ ξεκινά και πως το μαζικό sell off είναι ευκαιρία για νέες αγορές και τοποθετήσεις.
Τότε προς τι η ανησυχία των αγορών; Οι διερωτήσεις της Wall Street;
Και τι είναι τελικά «υγιές» σε ένα σύστημα νοσηρά καταστροφικό;
