66 εργαζόμενοι νεκροί και 115 σοβαρά τραυματισμένοι την ώρα της δουλειάς μέσα στο πρώτο 5μηνο του 2026. Μόνο το πρώτο 20ήμερο του Μάη, ένας 46χρονος εργάτης καταπλακώθηκε από μπάζα σε έργο κατασκευής δικτύου ομβρίων στην περιοχή των Ιωαννίνων, ένας 52χρονος υπάλληλος του ΔΕΔΔΗΕ σκοτώθηκε σε υποσταθμό στα Πατήσια, ένας 57χρονος χτυπήθηκε από παλέτα σε μονάδα επεξεργασίας αλουμινίου στη Νέα Αρτάκη, ένας 69χρονος οικοδόμος έπεσε από σκαλωσιά στα Χανιά, ένας 47χρονος εργολαβικός εργάτες έπεσε από καλαθοφόρο στα Μέγαρα, και ο μαύρος κατάλογος των εργατικών «ατυχημάτων», δηλαδή των εργοδοτικών εγκλημάτων, δεν έχει τέλος. Όλα αυτά μόλις λίγους μήνες μετά το έγκλημα στο εργοστάσιο της «Βιολάντα» στα Τρίκαλα, με τις 5 νεκρές εργάτριες και όλα όσα έχουν αποκαλυφτεί για την εγκληματική στάση της εργοδοσίας, που οδήγησε στην έκρηξη.
Όροι και μεγέθη του ζητήματος
Τα λεγόμενα εργατικά «ατυχήματα» είναι συνυφασμένα με τους όρους εργασίας που επιβάλλει το σύστημα και το κεφάλαιο. Ο εργάτης δεν πηγαίνει στη δουλειά από χόμπι ή από θέληση, πάει από ανάγκη. Δεν πηγαίνει σ’ ένα δημοκρατικό περιβάλλον όπου μπορεί να καθορίσει τους όρους. Αυτοί επιβάλλονται από το κεφάλαιο εκβιαστικά και απόλυτα και ο εργάτης απλά καλείται να υποταχθεί. Σ’ αυτή τη βάση, η ταξική οπτική του ζητήματος είναι μία: για οτιδήποτε συμβεί στη δουλειά ευθύνεται το κεφάλαιο και τα αφεντικά.
Τα τελευταία χρόνια, τα εργατικά ατυχήματα συνολικά αλλά και οι δολοφονίες εργατών συγκεκριμένα έχουν έντονη αυξητική τάση. Το 2025, τόσο οι δολοφονίες όσο και τα σοβαρά ατυχήματα ήταν διπλάσια σε σχέση με το 2022. 201 νεκροί από 104, και 332 βαριά τραυματισμένοι. Αν συμπεριλάβουμε τις εκτιμήσεις πως τα 3 στα 4 εργατικά δυστυχήματα δεν δηλώνονται, καταλαβαίνουμε το μέγεθος της δολοφονικής πραγματικότητας που σκεπάζει εργοτάξια, βιομηχανίες, δρόμους και τουριστικούς «παραδείσους».
Δεν είναι τυχαίο πως τα ατυχήματα καλπάζουν. Η σύνδεση των αντεργατικών νόμων που έχουν περάσει τα τελευταία χρόνια με την αύξηση των ατυχημάτων είναι άμεση.
- Το χτύπημα του ωραρίου. Με μια σειρά νόμους των τελευταίων ετών προωθείται η καταπάτηση του 5ήμερου-8ώρου όπως το είχε επιβάλει η εργατική τάξη με τους αγώνες της. Ο ν. Χατζηδάκη έφερε την «ατομική διευθέτηση» του ωραρίου και τα 10ωρα, και επέκτεινε την κατάργηση της Κυριακάτικης αργίας σε μια σειρά κλάδους. Ο ν. Γεωργιάδη θεσμοθέτησε την 6ήμερη εργασία και την επέκτεινε σε περισσότερους τομείς, στοχεύοντας κυρίως τη βιομηχανία. Ο ν. Κεραμέως νομιμοποίησε τις συμβάσεις κατά παραγγελία, τα 13ωρα και συνολικά την πλήρη υποταγή του ωραρίου των εργαζομένων στις διαθέσεις της εργοδοσίας. Άραγε ποιος φταίει όταν εργάτες που δουλεύουν 10ωρα και 13ωρα πέφτουν από ταράτσες κι από σκαλωσιές εξαντλημένοι; Όταν τραυματίζονται με τα εργαλεία της δουλειάς; Όταν τρακάρουν στον δρόμο από και προς τη δουλειά ή όταν η δουλειά τους είναι στον δρόμο; Για την απάντηση, θα αρκούσε ένα στοιχείο που προκύπτει απ’ τα δεδομένα: τα περισσότερα ατυχήματα συμβαίνουν στο διάστημα της υπερωρίας.
- Οι άπιαστοι όροι συνταξιοδότησης. Δεν φτάνει που τα ηλικιακά όρια είναι απάνθρωπα και που, λόγω ενσήμων, για μεγάλο κομμάτι εργαζομένων η συνταξιοδότηση είναι άπιαστο όνειρο, διευκολύνεται και το «δικαίωμα» των συνταξιούχων να συνεχίσουν να εργάζονται. Η σύνταξη άλλωστε δεν καλύπτει ούτε τις βασικές ανάγκες. Δεν χρειάζονται πολλά για να καταλάβει κανείς πως ένας 70χρονος στο γιαπί δεν είναι και στο πιο ασφαλές περιβάλλον. Ενδεικτικά, από τα στοιχεία του 2025: 54 νεκροί ήταν κάτω των 45 ετών, 73 νεκροί μεταξύ 46 και 59 ετών, 68 νεκροί άνω των 60 ετών.
- Η εντατικοποίση της δουλειάς. Η ντόπια αστική τάξη καυχιέται για τη μεγάλη ανάπτυξη της χώρας, που σε κάποιον βαθμό ισχύει σε κλάδους όπως ο κατασκευαστικός. Αυτό που δεν λένε είναι πως αυτή η ανάπτυξη πατάει στο ξεζούμισμα και το αίμα των εργατών. Δεν είναι τυχαίο πως το «εμβληματικό» έργο του Ελληνικού πρωταγωνιστεί στις καταγγελίες για εργατικά ατυχήματα. Τα ασφυκτικά χρονοδιαγράμματα, που φέρνουν υπέρογκα κέρδη σε επενδυτές και εργολάβους, φορτώνονται πάνω στις πλάτες των εργατών και επιβάλλουν όρους δουλειάς απογυμνωμένους από κάθε πρόφαση ασφάλειας και υγείας. Γιατί όταν ΠΡΕΠΕΙ να γίνει η δουλειά, πάνε περίπατο και τα κράνη και οι ζώνες και τα πρωτόκολλα ασφαλείας. Το “#saftyfirst” («πρώτα η ασφάλεια») που γράφει η ΤΕΡΝΑ στα γιλέκα εργασίας της γίνεται “Capitalfirst” («πρώτα το κεφάλαιο»): αυτός είναι ο νόμος που διέπει την εργασιακή πραγματικότητα. Ιδιαίτερη πτυχή της εντατικοποίησης είναι η δουλειά με το κομμάτι. Ο κανόνας πλέον στους ντελίβερι, που, αποσυνδέοντας τον μισθό απ’ το ωράριο, τους ωθεί να τρέχουν ασταμάτητα ώστε να κάνουν όσο περισσότερες παραγγελίες προλάβουν, με τα γνωστά ολέθρια αποτελέσματα.
- Οι μισθοί πείνας. Το σύστημα, πέρα απ’ τη διάλυση ενός ολόκληρου πλέγματος δικαιωμάτων και κατακτήσεων, προσπαθεί να επιβάλει και μια ακόμη πραγματικότητα: με τον μισθό απλά ΔΕΝ ΒΓΑΙΝΕΙΣ. Αυτό βιώνει το σύνολο του λαού και της εργατικής τάξης. Βλέπει τον μισθό του να εξανεμίζεται από τα νοίκια και την ακρίβεια. Αυτό ωθεί μεγάλη μάζα του εργατόκοσμου να «κυνηγάει» δεύτερη και τρίτη δουλειά, υπερωρίες ή εξαήμερη εργασία. Ζήτημα που διαπνέει και συνδέεται με όλα τα παραπάνω, καθώς είναι αυτό που αναγκάζει τον κόσμο της δουλειάς να υποτάσσεται σ’ αυτές τις συνθήκες, ακόμη και να φαίνεται ότι τις επιζητά. Στην πραγματικότητα πρόκειται για στυγνό εκβιασμό απ’ τη μεριά του κεφαλαίου και όχι για κάποιο «δικαίωμα» ή κάποια «επιθυμία» των εργαζομένων, όπως θέλουν να το παρουσιάζουν οι εκμεταλλευτές.
- Το συνολικό αντεργατικό πλαίσιο και η αντιλαϊκή επίθεση. Πρόσθετα στα παραπάνω, όπου η σύνδεση της επίθεσης με τα εργατικά «ατυχήματα» γίνεται άμεσα αντιληπτή, υπάρχει και η συνολική επίθεση στον λαό και την εργατική τάξη. Το σύστημα, στη βάση της αποσυγκρότησης του εργατικού κινήματος, έχει καταφέρει να διαμορφώσει έναν συσχετισμό πλήρως αποπνικτικό για τον κόσμο της δουλειάς. Έχει καταφέρει ν’ απαξιώσει την εργατική δύναμη, αλλά ταυτόχρονα και την ταξική συγκρότηση των εργαζομένων. Διέλυσε τις συλλογικές συμβάσεις εργασίας και επέβαλε την «ατομική διαπραγμάτευση». Χτυπάει σκληρά το δικαίωμα στην απεργία αλλά και τη συνδικαλιστική δράση. Προσπαθεί να υποτάξει τα σωματεία στον κρατικό έλεγχο. Έχει προχωρήσει πολύ στη διευκόλυνση του κεφαλαίου ν’ απολύει όποτε θέλει και χωρίς επιβάρυνση. Προωθεί τις απολύσεις και στο δημόσιο, στέλνοντας μήνυμα σε όλους τους εργαζόμενους πως ό,τι ξέρανε σαν μόνιμη και σταθερή δουλειά ανήκει στο παρελθόν. Όλα αυτά, μαζί με άλλα τόσα που θα μπορούσαμε να αναφέρουμε, ξεκάθαρα συμβάλουν στην αύξηση των «ατυχημάτων». Διαμορφώνουν τον σύγχρονο εργασιακό μεσαίωνα, όπου οι εργαζόμενοι δεν νοείται να διεκδικούν και να αντιστέκονται. Η εργασία πρέπει να είναι πλήρως απαλλαγμένη από ό,τι θυμίζει δικαίωμα, ακόμα και από το δικαίωμα να γυρνάς σπίτι μετά τη δουλειά.
Το σύστημα επιδιώκει όρους διαχείρισης
Το δικαίωμα να γυρνάς σπίτι σώος μετά τη δουλειά είναι ο τρόπος που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι το ζήτημα της ασφάλειας. Στην ουσιαστική του, δηλαδή, πλευρά, ως δικαίωμά τους, το οποίο αμφισβητείται και υπονομεύεται απ’ τις επιλογές της εργοδοσίας που έχουν μόνιμη προτεραιότητα τη μεγιστοποίηση του κέρδους. Απ’ τη μεριά του συστήματος, που γνωρίζει ότι η λειτουργία του θα παράγει και τραυματισμούς και αρρώστιες και θανάτους εργαζομένων, αυτό που επιδιώκει είναι μια τυπική διαχείριση, που θα προστατεύει το κεφάλαιο και θα διαχέει την ευθύνη της εργοδοσίας «προς τα κάτω» και «προς τα έξω». Αυτήν την κατεύθυνση υπηρετούν τα μέτρα που δηλώνει η κυβέρνηση ότι παίρνει σε σχέση με την υγεία και την ασφάλεια.
Στον νόμο για το 13ωρο, η κυβέρνηση επιχαίρει ότι επικύρωσε δύο διεθνείς συμβάσεις της Διεθνούς Οργάνωσης Εργασίας (ILO) για το ζήτημα και ψήφισε μια σειρά μέτρα. Πρόβλεψε δυνατότητα ηλεκτρονικής καταγραφής των υποδείξεων των γιατρών εργασίας και των τεχνικών ασφαλείας. Επέκτεινε την αξιοποίηση των τεχνικών ασφαλείας, ενισχύοντας τη χρήση τους απ’ την εργοδοσία σαν φτηνών «αυτοφοράκηδων», μέσω εταιρειών Εξωτερικών Υπηρεσιών Πρόληψης και Προστασίας (ΕΞΥΠΠ) και σε βάρος της -όποιας- σχέσεις τους με τις πραγματικές συνθήκες και τους κινδύνους που αντιμετωπίζουν οι εργαζόμενοι στον χώρο δουλειάς. Έβαλε περιορισμένες αλλαγές για τον «συντονιστή ασφάλειας» στα τεχνικά και οικοδομικά έργα.
Παράλληλα ενίσχυσε την κατεύθυνση του «προς τα κάτω». Τέτοια είναι η εστίαση αποκλειστικά στα μέσα ατομικής προστασίας, που όσο χρήσιμα κι αν είναι, αποτελούν την τελευταία γραμμή άμυνας για τους εργαζόμενους, καθώς το ζήτημα είναι να μην εκτίθενται σε κινδύνους, όχι να ελπίζουν ότι θα τύχει να τους καλύψουν τα ΜΑΠ ή ότι θα τους σώσει κάποιος συνάδελφος που θα ξέρει ΚΑΡΠΑ και λαβή Χάιμλιχ. Τέτοια είναι η λογική της «ατομικής ευθύνης» και της «συνυπευθυνότητας», που χρησιμοποιούν τα δικαστήρια για να περιορίζουν τις όποιες αποζημιώσεις προβλέπονται για εργατικά «ατυχήματα». Στην ίδια κατεύθυνση είναι στημένες απ’ το σύστημα και οι Επιτροπές Υγιεινής και Ασφάλειας στην Εργασία (ΕΥΑΕ), τις οποίες λέει πως ενίσχυσε η κυβέρνηση ψηφίζοντας ότι η εργοδοσία πρέπει να τις ενημερώνει εντός δύο εργάσιμων σε περίπτωση θανατηφόρου περιστατικού.
Οι ΕΥΑΕ άλλωστε είναι το βασικό πρόταγμα των συνδικαλιστικών ηγεσιών κάθε απόχρωσης, που συνωστίζονται να τις επανδρώσουν. Επιτροπές που το πλαίσιό τους ορίστηκε με νόμο της δεκαετίας του ’80, που εκλέγονται απ’ το σύνολο των εργαζομένων σ’ έναν χώρο, συμπεριλαμβανομένων των διευθυντικών στελεχών, που έχουν αποκλειστικά συμβουλευτικό προς τη διοίκηση ρόλο, που οι αρμοδιότητές τους είναι να συναντιούνται κάθε τρίμηνο με τον τεχνικό ασφαλείας, τον γιατρό εργασίας και την εργοδοσία και να προτείνουν μέτρα διαχείρισης των κινδύνων και να συμβάλλουν στην εφαρμογή τους απ’ τους εργαζόμενους. Γι’ αυτό ξεκαθαρίζουμε πως οι ΕΥΑΕ δεν είναι συνδικαλιστικά όργανα, ενώ ακόμα κι όταν μέλη τους επιχειρήσουν να θέσουν στα σοβαρά ζητήματα, αντιλαμβάνονται πως δεν έχουν κανέναν μοχλό πίεσης. Είναι θεσμοί που στήθηκαν στη λογική της διάχυσης της ευθύνης για την υγεία και ασφάλεια, της «συνυπευθυνότητας», της μετακύλισης της εργοδοτικής ευθύνης «προς τα κάτω», προς τους εργαζόμενους. Συνολικά, στη λογική των «κοινών συμφερόντων» μεταξύ εργαζομένων και εργοδοσίας. Για τον ίδιο λόγο, όλες οι δυνάμεις που, περισσότερο ή λιγότερο φανερά, αντιμετωπίζουν το ζήτημα της υγείας και της ασφάλειας σαν «κοινή αγωνία» τόσο των εργαζομένων όσο και των εργοδοτών, αναζητούν τη «λύση» του σε κρατικά οριοθετημένους θεσμούς. Είτε σε επίπεδο επιχείρησης (βλ. ΕΥΑΕ), είτε σε κεντρικό επίπεδο, με επικλήσεις στην Επιθεώρηση Εργασίας, «παραγνωρίζοντας» ότι οι κρατικοί μηχανισμοί υπάρχουν για να υπηρετούν το κεφάλαιο, όχι σαν «ουδέτερος διαιτητής».
Η πραγματική απάντηση βρίσκεται στη συγκρότηση των εργαζομένων
Η μόνη πραγματική βάση στην οποία μπορούν να στηριχτούν η εργατική τάξη και οι εργαζόμενοι είναι η συγκρότηση των δικών τους δυνάμεων. Αναγνωρίζοντας το δικαίωμα στην ουσιαστική ασφάλεια ως τέτοιο: δικαίωμα δικό τους, που χτυπιέται απ’ την αντεργατική πολιτική. Δικαίωμα συλλογικό, σ’ έναν κόσμο όπου η παραγωγή γίνεται συλλογικά και όπου όποιος μιλάει για «ατομική ευθύνη» μόνο σκοπό έχει την απάτη και την αποσυγκρότηση. Δικαίωμα που δεν πρέπει ν’ απεμπολείται, αφήνοντας τα εργοδοτικά εγκλήματα αναπάντητα, με τα συνδικαλιστικά όργανα να σφυρίζουν αδιάφορα, να αφήνουν τα θύματα χωρίς στήριξη, να αναπαράγουν την εργοδοτική λογική, υπονομεύοντας και την αποζημίωση των θυμάτων και τον αγώνα για την ανατροπή των όρων που οδήγησαν στο έγκλημα.
Συγκρότηση σε αντιπαράθεση με την εργοδοσία, που, όντας των ίδιων των εργαζομένων, θα βρίσκεται μέσα στους χώρους δουλειάς, θα αναγνωρίζει και τις ειδικές συνθήκες που εκθέτουν τους εργαζόμενους σε κινδύνους και θα παλεύει ενάντια στις επιλογές της εργοδοσίας που τους πολλαπλασιάζουν. Συγκρότηση σε αντιπαράθεση με την κεντρική αντεργατική πολιτική, που χτυπάει κάθε εργασιακό αλλά και κάθε συνδικαλιστικό δικαίωμα, που εξοπλίζει την εργοδοσία για την ένταση της εκμετάλλευσης των εργαζομένων, αλλά και αφοπλίζει τους εργαζόμενους απ’ τα δικά τους εργαλεία υπεράσπισης των δικαιωμάτων τους.
Το ζήτημα της υγείας και της ασφάλειας ούτε δημιουργείται αυτόνομα, έξω απ’ τους συνολικούς όρους που εργάζεται και ζει ο κόσμος της δουλειάς, ούτε αντιμετωπίζεται στα σοβαρά έξω απ’ αυτούς. Είναι αναπόσπαστο μέρος του δικαιώματος στη δουλειά και στη ζωή, του δικαιώματος του εργαζόμενου λαού να μη θυσιάζεται για τη λειτουργία και την αναπαραγωγή αυτού του συστήματος της εκμετάλλευσης. Όσο περισσότερο το σύστημα βυθίζεται στους ανταγωνισμούς και τις αντιφάσεις του, τόσο περισσότερο αναζητά διέξοδο στην πλήρη υπαγωγή της ζωής της εργατικής τάξης και των εργαζομένων στις δικές του απαιτήσεις.
Μόνο με τον συλλογικό αγώνα ενάντια σ’ αυτό το σύστημα, την πολιτική του και τη βαρβαρότητά του, μπορούμε να υπερασπιστούμε το δικαίωμά μας σε δουλειά με ασφάλεια. Και μόνο σ’ αυτόν τον δρόμο μπορούμε να βελτιώσουμε τις συνθήκες για την αποτροπή των επόμενων εγκλημάτων.
Θεσσαλονίκη: Έναυσμα δράσης η ανοιχτή συζήτηση της Ταξικής Πορείας
Ανοιχτή συζήτηση για το ζήτημα των εργοδοτικών εγκλημάτων πραγματοποίησε η Ταξική Πορεία στη Θεσσαλονίκη με τη συμμετοχή συναγωνιστών, την Τετάρτη 3 Ιούνη, στο στέκι «Σφεντόνα». Μετά την εισηγητική τοποθέτηση, ακολούθησε συζήτηση και ανταλλάχθηκαν τόσο απόψεις πάνω στο ζήτημα, όσο και προτάσεις για δράση. Υπήρξε συζήτηση και προβληματισμός για τις συνθήκες που επικρατούν, για το πώς βλέπουμε το ζήτημα των Μέσων Ατομικής Προστασίας, αλλά και των Επιτροπών Υγιεινής και Ασφάλειας. Μέσα από τον διάλογο προέκυψε η ανάγκη για μια πρωτοβουλία κοινής δράσης και, με ανοιχτό κάλεσμα στις συλλογικότητες της πόλης, ορίστηκε σύσκεψη την Πέμπτη 11/6 στη «Σφεντόνα», με σκοπό τη διερεύνηση μορφών κινητοποίησης στην πόλη. Παράλληλα, οργανώνονται παρεμβάσεις σε χώρους δουλειάς, ειδικά στην κατασκευή, και εξορμήσεις με πανό και αφίσες, προπαγανδίζοντας και την απεργία οικοδόμων και μηχανικών στον κατασκευαστικό κλάδο στις 24 Ιούνη. Η ανησυχία των εργαζομένων για το ζήτημα, ειδικά και ενόψει των καλοκαιρινών μηνών και του καύσωνα, είναι φανερή και δικαιολογημένη.
Αθήνα: Σημαντική η ανοιχτή εκδήλωση-συζήτηση στις 11/6
Τόσο οι εισηγήσεις όσο και η συζήτηση που πραγματοποίησε στην πλατεία Αυδή η Ταξική Πορεία στην Αθήνα, ανέδειξαν ότι πίσω απ’ τους εκατοντάδες νεκρούς και τραυματίες δεν κρύβεται η λεγόμενη «ατομική ευθύνη», αλλά η αντεργατική πολιτική που διαλύει κάθε εργασιακό δικαίωμα, εξοπλίζοντας την εργοδοσία, σε όλους τους χώρους δουλειάς, για να εντείνει διαρκώς την εκμετάλλευση. Παράλληλα αναδείχθηκε η αναγκαιότητα οι εργαζόμενοι να διεκδικήσουν ανθρώπινους όρους δουλειάς και εργασιακά δικαιώματα, προκειμένου να υπερασπιστούν την ίδια τους τη ζωή.
Το προηγούμενο διάστημα, η Ταξική Πορεία παρέμβηκε σε χώρους δουλειάς και εργοτάξια αναδεικνύοντας το ζήτημα των εργοδοτικών εγκλημάτων και την ανάγκη της οργάνωσης και της αντίστασης των ίδιων των εργαζομένων. Κανένας εργοδότης και κανένας διαχειριστής αυτού του συστήματος δεν θα ενδιαφερθεί ούτε για την ακεραιότητα ούτε για τη ζωή μας. Θα τα υπερασπιστούμε μόνο μέσα απ’ τους αγώνες μας. Σ’ αυτό το πνεύμα κάλεσε και τους εργαζόμενους στον κλάδο της κατασκευής να συμμετέχουν μαζικά στην απεργία στις 24/6.
