Εδώ και χρόνια, η εργατική τάξη και οι λαοί αντιμετωπίζουν μια ολομέτωπη επίθεση από το καπιταλιστικό-ιμπεριαλιστικό σύστημα. Μια επίθεση που έχει ήδη ξηλώσει, ή επιθυμεί διακαώς να ξηλώσει, όλες εκείνες τις κατακτήσεις που κέρδισε με τους αγώνες της η εργατική τάξη για τον εαυτό της τον 20ό αιώνα. Μισθοί, συντάξεις, "κράτος-πρόνοιας", συνδικαλιστικά και πολιτικά δικαιώματα, δημοκρατικές ελευθερίες. Αποζητά να τα πάρει όλα πίσω, μπροστά σε αυτή την ιστορική ρεβάνς απέναντι στην εργατική τάξη και τους λαούς παγκόσμια. Ένα πολύ σημαντικό στοιχείο σε αυτή την υπόθεση, είναι ο χρόνος εργασίας των εργαζομένων και η διάλυση του 5ήμερου-8ώρου. Ένα ζήτημα που για το κεφάλαιο είναι κομβικής σημασίας στην προσπάθειά του να απομυζήσει κάθε σπιθαμή χρόνου από τους εργαζομένους, και να τους εγκλωβίσει ακόμα περισσότερο στις δικές του ανάγκες και στα δικά του συμφέροντα.
Ιδιαίτερα για το ντόπιο κεφάλαιο, λόγω της εξάρτησής του από τους Αμερικάνους και Ευρωπαίους ιμπεριαλιστές, η ελαστικοποίηση και το ξεχείλωμα των ωρών εργασίας αποκτά ξεχωριστή σημασία. Είναι ο τρόπος με τον οποίο, σε ένα πλαίσιο ακόμα πιο μειωμένης δυνατότητας μακροχρόνιου σχεδιασμού της οικονομίας λόγω της εξάρτησης, επιδιώκει να ελαχιστοποιήσει το κόστος σε όλα τα επίπεδα με ταυτόχρονη αύξηση της εκμετάλλευσης. Είναι πολλές οι νομοθετικές παρεμβάσεις των κυβερνήσεων από το 2010 και έπειτα που έρχονται λίγο λίγο να αποδυναμώσσουν τη σταθερότητα του 8ώρου, μέχρι να καταφέρει το σύστημα να το διαλύσει εντελώς.
Με τον νόμο Βρούτση το 2020 έγινε πρώτη φορά επιτρεπτό στην ημιαπασχόληση η δυνατότητα για πρόσθετες ώρες απ’ τις συμφωνημένες καταργώντας την υποχρέωση μετατροπής της σύμβασης εργασίας σε πλήρους απασχόλησης. Μετέπειτα νόμοι έδωσαν την επιλογή στο αφεντικό αυτές οι ώρες να είναι και σε σπαστό ωράριο, ενώ νομιμοποιήθηκαν και οι υπερωρίες σε εκ περιτροπής εργασία.
Όσον αφορά την πλήρη απασχόληση, ήδη από τα πρώτα χρόνια των μνημονίων, τέθηκαν σε ισχύ παλιότεροι νόμοι σε σχέση με την «διευθέτηση του χρόνου εργασίας». Υπερεργασία με 20% προσαύξηση για τις πρώτες 5 ώρες την εβδομάδα, και οι υπόλοιπες υπερωρία, με 40% προσαύξηση. Τα τελευταία χρόνια βέβαια αυτή η κατεύθυνση έχει ενισχυθεί δραματικά. Ο νόμος Χατζηδάκη το 2021, ως η μεγαλύτερη τομή, έρχεται να ορίσει τη «διευθέτηση χρόνου εργασίας σε ατομικό επίπεδο». Είναι πλέον πραγματικότητα τα 10ωρα, χωρίς καμία προσαύξηση, με μόνη υπόσχεση από την πλευρά της εργοδοσίας για μειωμένο ωράριο κάποια άλλη στιγμή, ή ρεπό. Ενώ ο νόμος Χατζηδάκη το έθεσε σε ένα πλαίσιο εξαμήνου, η Κεραμέως έδωσε τη δυνατότητα στην εργοδοσία να το ορίζει ακόμα και μέσα σε μια εβδομάδα. Εν τω μεταξύ, ο νόμος Χατζηδάκη αύξησε και τις επιτρεπτές ώρες υπερωρίας σε έναν χρόνο από 120 (96 για την βιομηχανία) σε 150.
Το 2023, ο νόμος του Γεωργιάδη έδωσε την «ευκαιρία» στον εργαζόμενο να δουλεύει 13 ώρες την ημέρα σε διαφορετικούς εργοδότες. Λειτούργησε σαν προπομπός για τη νομοθετική παρέμβαση της Κεραμέως το 2025, που έδωσε τη «δυνατότητα» στον εργαζόμενο να δουλεύει 13 ώρες και στον ίδιο εργοδότη, δηλαδή τη δυνατότητα στον εργοδότη να χρησιμοποιεί κάθε εργαζόμενο ως και 13 ώρες την ημέρα. Με τον ίδιο νόμο (του Γεωργιάδη το 2023) έγινε νόμιμη και επεκτάθηκε η 6ήμερη εργασία σε επιχειρήσεις μη συνεχούς λειτουργίας, ενώ συνέχισε το έργο των προκατόχων του στην κατάργηση της Κυριακάτικης αργίας. Όλα αυτά με την -τυπική- συγκατάθεση του εργαζομένου, αν ο ίδιος το επιθυμεί. Με το γράμμα του νόμου συνεπώς ο εργοδοτικός εκβιασμός. Η δημοκρατία τους τελειώνει από τη στιγμή που θα περάσεις την πόρτα της δουλειάς…
Δεν είναι επίσης καθόλου τυχαίο που, με την εισαγωγή της ψηφιακής κάρτας εργασίας υποτίθεται για «την πάταξη της αδήλωτης εργασίας», οι συνθήκες στο ωράριο εργασίας έγιναν ακόμα χειρότερες. Τι εμποδίζει άραγε όλες οι κάρτες να χτυπιούνται ως «τέλος», είτε από τους εργαζόμενους είτε από κάποιον προϊστάμενο, και η δουλειά να συνεχίζεται κανονικά; Όλα βέβαια θα φαίνονται απολύτως νόμιμα, μιας και η επιθεώρηση εργασίας «πετάει χαρταετό». Για ακόμα μεγαλύτερη διευκόλυνση της εργοδοσίας, παράλληλα με την ψηφιακή κάρτα εργασίας ήρθαν και τα 10+10 λεπτά απλήρωτα πριν και μετά το ωράριο, τα οποία είναι 30+30 όταν πρόκειται για βιομηχανία, να προστεθούν στο υποχρεωτικό 30λεπτο διάλειμμα, που δεν μπορεί να είναι στην αρχή ή τη λήξη της βάρδιας. Νόμιμα, απλήρωτα 9ωρα.
Δεν μπορούμε να παραλείψουμε την απόφαση 2541/2026 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Πειραιά, το οποίο έκρινε ότι νυχτοφύλακας εργοταξίου δεν δικαιούται προσαυξήσεις για νυχτερινή εργασία, υπερεργασία, υπερωρίες, ούτε επιπλέον αποζημίωση για εργασία κατά τις Κυριακές και αργίες, καθώς δεν θεωρήθηκε ότι παρείχε εργασία, αλλά ότι τελούσε σε κατάσταση «ετοιμότητας προς εργασία». Δεν πρόκειται για αστοχία. Πρόκειται για δικαστική απόφαση που αφήνει προηγούμενο, και σίγουρα θα επεκταθεί και σε περισσότερους κλάδους. Αμφισβήτηση δηλαδή, του κατά πόσο εργάζεσαι ή αν απλά «απασχολείσαι».
Οι εργάτες του Σικάγο το 1886, και όλοι οι εργάτες εκείνης της περιόδου, δουλεύανε «ήλιο με ήλιο». Δεν ήταν ούτε κάποιο τεχνολογικό επίτευγμα, ούτε η τεχνητή νοημοσύνη που τους ώθησαν στην απεργία, και τελικά στην κατοχύρωση του 8ώρου για ενάμιση αιώνα. Ήταν η ανάγκη για ζωή, η ανάγκη για ξεκούραση. Δεν ήταν κάποιο προγραμματικό μπούλετ σε μια χαρταπιά που τους έδωσε τη δυνατότητα να το πετύχουν. Ήταν η συγκροτημένη και ατσαλένια πίστη ότι η εργατική τάξη μόνο με την οργανωμένη της πάλη μπορεί να διεκδικήσει και να πετύχει νίκες. Μπροστά στη φετινή Πρωτομαγιά, την ώρα που, για τα κέρδη των αφεντικών, το 5ήμερο-8ωρο πάνε να γίνουν μακρινό παρελθόν, είναι αναγκαίο να βγούμε μαζικά στον δρόμο με την ίδια αντίληψη. Να φωνάξουμε ΚΑΤΩ ΤΑ ΧΕΡΙΑ ΑΠΟ ΤΟ 5ΗΜΕΡΟ-8ΩΡΟ.
