1. Γιατί είναι αναγκαία μια κομμουνιστική εφημερίδα όπως η Προλεταριακή Σημαία
3. Προς τους αναγνώστες της Προλεταριακής Σημαίας
4. Μια Σημαία σκυτάλη στον μακρύ δρόμο μας
6. Από τη λινοτυπία στην «ψηφιακή εποχή»
1.000 φύλλα και συνεχίζουμε
Γιατί είναι αναγκαία μια κομμουνιστική εφημερίδα όπως η Προλεταριακή Σημαία
Αισίως φτάσαμε τα 1.000 φύλλα της Προλεταριακής Σημαίας στη 2η περίοδο μεταδικατατορικά, που διαρκεί 44 χρόνια.
Η ιστορία της, όμως, ξεκινά πιο παλιά, από τη δικτατορία, το 1968. Το 1976 ιδρύεται το ΚΚΕ(μ-λ) και εκδίδει ξανά τη νέα Προλεταριακή Σημαία. Η έκδοσή της διακόπτεται στο 2ο συνέδριο του ΚΚΕ(μ-λ), το 1981, και εκδίδεται η εφημερίδα Για μια Αριστερή Πολιτική.
Η πορεία της νέας περιόδου της Προλεταριακής Σημαίας ξεκινά τον Ιούλη του 1982, όταν αποφασίζεται η ανασυγκρότηση του ΚΚΕ(μ-λ), ύστερα από μια περίοδο διάλυσης της παλιάς οργάνωσης. Η έκδοση της νέας Προλεταριακής Σημαίας ήρθε να επιβεβαιώσει τη λενινιστική διατύπωση, ότι η εφημερίδα παίζει κεντρικό ρόλο στην προσπάθεια για το χτίσιμο του επαναστατικού κόμματος, τη διάδοση των ιδεών, την πολιτική διαπαιδαγώγηση, την προσέλκυση πολιτικών συμμάχων. Άλλωστε, αυτό είχε ήδη επιβεβαιωθεί με το περιοδικό Αναγέννηση και το περιεχόμενο της πρώτης έκδοσής της Προλεταριακής Σημαίας, όταν δηλαδή με την οπισθοχώρηση της σοσιαλιστικής οικοδόμησης στην ΕΣΣΔ -και ιδιαίτερα μετά το 20ο Συνέδριο του ΚΚΣΕ το 1956- είχε προκύψει η ανάγκη να συγκροτηθεί το τμήμα του κομμουνιστικού κινήματος στη χώρα μας, με αναφορά σε ένα έντυπο, που θα άνοιγε το μέτωπο απέναντι στον ρεφορμισμό, θα έδινε το στίγμα της συνέχισης της πορείας για την ανατροπή του καπιταλιστικού συστήματος και την ανεξαρτησία, που πλέον είχε πληγεί. Ήταν μια προσπάθεια που, με βάση τη διεθνή πλέον σύγκρουση για την πορεία του σοσιαλισμού και του παγκόσμιου κομμουνιστικού κινήματος, πάλεψε να την αναδείξει ως κατεύθυνση που έπρεπε να ακολουθηθεί από τους Έλληνες κομμουνιστές, με βάση και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος (6η Ολομέλεια της ΚΕ του ΚΚΕ το 1956).
Το φλέγον ζήτημα της δυνατότητας οικοδόμησης κομμουνιστικού κινήματος και της επικαιροποίησης του σοσιαλιστικού οράματος και στόχου κλήθηκε να απαντήσει εκ νέου η 1η ανασυγκροτητική Συνδιάσκεψη του σημερινού ΚΚΕ(μ-λ) και συνεπώς η έκδοση μιας εφημερίδας με αυτή τη στόχευση ήταν παραπάνω από αναγκαία.
Συνοδοιπόρος και συντονιστής στον αγώνα
Το φύλλο 979 κυκλοφόρησε την πρώτη μέρα του διεθνιστικού διημέρου που διοργανώθηκε με πρωτοβουλία της οργάνωσής μας στις 22-23 Φλεβάρη 2025 με μεγάλη επιτυχία. Στο πρωτοσέλιδο υπάρχει και το κάλεσμα για την απεργία στις 28 Φλεβάρη, στη δεύτερη επέτειο από το έγκλημα των Τεμπών, στην οποία η συμμετοχή ήταν ιστορική.
Η εφημερίδα μας βρέθηκε όλα αυτά τα χρόνια μέσα σε κάθε κινηματική δράση που εκδηλώθηκε, δίπλα σε απεργούς και αγωνιζόμενους εργαζόμενους, στους αγώνες της νεολαίας, των μαθητικών και φοιτητικών καταλήψεων, πλάι στον φτωχομεσαίο αγρότη. Μαζί στις δράσεις στις γειτονιές, στους μετανάστες και πρόσφυγες, διεκδικώντας και προβάλλοντας τα αιτήματά μας ως οργάνωση.
Υπάρχει ως φωνή καταγγελίας της αντιλαϊκής κυβερνητικής πολιτικής και της κρατικής και φασιστικής τρομοκρατίας που γνώρισε ο λαός όλα αυτά τα χρόνια, χωρίς να αποπροσανατολίζεται από τις αριστερές προβιές που ενδύθηκαν οι διάδοχες των δεξιών κυβερνήσεων εναλλακτικές λύσεις (ΠΑΣΟΚ, ΣΥΡΙΖΑ-ΑΝΕΛ).
Η Προλεταριακή Σημαία, μέσα από τις σελίδες της, προσπαθεί να προβάλλει μια ταξική ερμηνεία των πολιτικών εξελίξεων, ακόμη κι όταν τα επίσημα αλλά και αριστερά ΜΜΕ κυριαρχούνταν από επιφανειακές και σε συμφωνία με την αστική προπαγάνδα ερμηνείες. Αρκεί να αναφερθούμε στις ερμηνείες που δόθηκαν για την κυβέρνηση ΠΑΣΟΚ, αλλά και την πρώτη φορά Αριστερά, το «ταξικό» δημοψήφισμα του 2015, για να μείνουμε στα πρόσφατα, την ένταξη στην ΕΕ, τον ρόλο του ρωσικού ιμπεριαλισμού στον πλανήτη και κυρίως για τον ρόλο που παίζει στις αναλύσεις η διπλή εξάρτηση της χώρας ή ορθότερα η πλήρης αποσιώπησή της. Πληθώρα άρθρων μας προσπάθησαν να ερμηνεύσουν ταξικά την κατάρρευση του πρώην σοσιαλιστικού στρατοπέδου και την παλινόρθωση στην Κίνα και τις συνέπειες που επέφεραν στο όραμα του σοσιαλισμού, στην ήττα του όποιου κομμουνιστικού και αντιιμπεριαλιστικού κινήματος υπήρχε τότε, την ώρα που οι αριστερές δεξαμενές σκέψεις βομβάρδιζαν τον προοδευτικό κόσμο με ερμηνείες για πραξικοπήματα ή για ακύρωση της σοσιαλιστικής επανάστασης ήδη από τα πρώτα χρόνια της.
Σε κάθε δράση της οργάνωσης πανελλαδικά, η Προλεταριακή Σημαία ήταν παρούσα, καταγράφοντας αντικειμενικά την πορεία της και τους προβληματισμούς της, αποκαλύπτοντας τις εικονικές συγκρούσεις και τις... νικηφόρες αντεπιθέσεις που πλασάρονταν με στόχο τη δημιουργία ενός εικονικού κινήματος, που οπισθοχωρούσε συνεχώς, αλλά και επιμένοντας να προωθεί προτάσεις για κοινή δράση και συμπόρευση -όπου ήταν δυνατόν πολιτικά- σε άλλες δυνάμεις του κινήματος.
Η Προλεταριακή Σημαία μπροστά στις νέες επώδυνες εξελίξεις
Το φύλλο 912, που κυκλοφόρησε στις 5 Μάρτη 2022, ήταν το πρώτο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία. Το πρωτοσέλιδο της ΠΣ καλεί σε μαζικό αντιπολεμικό-αντιιμπεριαλιστικό αγώνα, ενώ στο σχετικό αφιέρωμα επιχειρείται η ανάλυση μιας σύγκρουσης που μέχρι σήμερα αποτελεί πεδίο προετοιμασίας ενός παγκόσμιου μακελειού.
Βρισκόμαστε μπροστά σε πρωτοφανείς πολιτικές εξελίξεις, τόσο διεθνώς όσο και στο εσωτερικό της χώρας. Μπροστά σε διεργασίες που ίσως δεν μπορούσαμε πριν κάποια λίγα χρόνια να φανταστούμε. Παρακολουθούν οι λαοί μια έξαλλη επίθεση του καπιταλισμού-ιμπεριαλισμού απέναντί τους. Την καταστρατήγηση κατακτήσεων και δικαιωμάτων του κόσμου της εργασίας, το βάθεμα του ρήγματος ανάμεσα στο κεφάλαιο και τους εκμεταλλευόμενους. Την ωμή σφαγή λαών όπως του παλαιστινιακού, τη διάλυση χωρών, την επίσημη κυριαρχία του δόγματος της ισχύος. Πρωτόγνωρα αυτά, όχι γιατί δεν χαρακτήριζαν ανέκαθεν τον καπιταλισμό-ιμπεριαλισμό, αλλά γιατί μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο οικοδομήθηκε -και με ευθύνη της ΕΣΣΔ της καπιταλιστικής παλινόρθωσης- η εντύπωση στους λαούς και τους καταπιεσμένους ότι βαδίζουμε σε μια ειρηνική συνύπαρξη, σε μια κυριαρχία της «επί γης ειρήνης», σε μια αποθέωση του κοινωνικού κράτους και του κεϋνσιανισμού, ώστε η επέκταση των καπιταλιστικών σχέσεων παραγωγής στον πλανήτη να θεωρείται μονόδρομος. Σε συνδυασμό με την τεχνολογική ανάπτυξη που επήλθε, θεωρήθηκαν παρωχημένοι οι ταξικοί αγώνες και η διάκριση Αριστεράς και Δεξιάς, ενώ η ταξική πάλη ολοένα και απαλειφόταν από τις αναλύσεις και τις ερμηνείες δεξαμενών σκέψης, τόσο αστικών όσο και νεομαρξιστικών. Όμως, οι εξελίξεις σμπαραλιάζουν αφηγήματα και ιδεοληψίες (παγκοσμιοποίηση, «προοδευτικοί» εκσυγχρονισμοί και μεταρρυθμίσεις, ολοκληρώσεις και ιμπεριαλιστικές πυραμίδες, όπου όλοι βαφτίζονται ιμπεριαλιστές) που βρίθουν στον χώρο των εντύπων της Αριστεράς. Παράλληλα υποτιμάται ο αντιιμπεριαλιστικός αγώνας, ενώ εμφανίζεται πλήθος αναλύσεων ακόμη και για συμπόρευση με κάποιους «καλούς» ιμπεριαλιστές «προστάτες».
Καλείται η οργάνωση και η εφημερίδα της να αναλάβουν τις ευθύνες τους, όσο τους αναλογεί, για την ιδεολογική και πολιτική προετοιμασία του πρωτοπόρου κομματιού της κοινωνίας, της εργατικής τάξης, της νεολαίας και του λαού, για να οικοδομηθεί εκ νέου κίνημα αντίστασης και διεκδίκησης, ώστε να ξανατεθεί με μαζικούς όρους το ζήτημα της ανατροπής.
Η εφημερίδα είναι η ταυτότητα της οργάνωσης
Το πρωτομαγιάτικο φύλλο 800, που κυκλοφόρησε στις 29 Απρίλη του 2017, καλεί σε εκδήλωση για τα 100 χρόνια από την Οκτωβριανή Επανάσταση.
Είναι αλήθεια ότι στον κόσμο που παλεύει, στους αγωνιστές της Αριστεράς αλλά και στον χώρο του εξωκοινοβουλίου η αναφορά του τίτλου παραπέμπει αυθόρμητα στην οργάνωση του ΚΚΕ(μ-λ). Όχι μόνο γιατί είναι ίσως η μακροβιότερη εφημερίδα στον χώρο της εξωκοινοβουλευτικής Αριστεράς, αλλά γιατί οι έγκυρες και τεκμηριωμένες της θέσεις την κατοχύρωσαν ως αναφορά και παραπομπή για όσες οργανώσεις κινούνται στον χώρο της Αριστεράς, ακόμη και του κοινοβουλευτικού ΚΚΕ. Η αρθρογραφία της αποτέλεσε σημείο αναφοράς, αλλά και αντιπαράθεσης.
Δεν έχουμε αυταπάτες, αλλά ούτε και απαξιώνουμε το τι καταφέραμε ως έντυπο όλα αυτά τα χρόνια να επιτύχουμε. Γνωρίζουμε ολοένα και καλύτερα τις αδυναμίες μας, την έλλειψη επαγγελματισμού σε αυτό που προσπαθούμε, την ανάγκη εκλαΐκευσης του λόγου μας, το κρίσιμο ζήτημα της νεολαίας και της προσπάθειας να την προσεγγίσουμε με βάση τα νέα χαρακτηριστικά της, μα προπάντων τα μέτωπα, ιδεολογικά και πολιτικά, που θα πρέπει να ανοιχτούν.
Μέτωπα ιδεολογικά για το τι σημαίνει σήμερα Αριστερά, πώς ερμηνεύεται η παλινόρθωση, ποιος ο ρόλος της τεχνολογίας και η υπόκλιση στην τεχνητή νοημοσύνη, που ο ρεφορμισμός προπαγανδίζει δημιουργώντας σύγχυση στο λαϊκό κίνημα. Μέτωπα απέναντι στον νέο σκοταδισμό που μας οδηγεί ο καπιταλισμός σε όλα τα επίπεδα. Πρωτίστως για το ποια τύχη επιφυλάσσουν στις νεότερες γενιές και πώς θα οικοδομηθούν αντιστάσεις σε αυτή τη βάρβαρη επέλαση.
Είμαστε βέβαιοι ότι σε αυτή τη δύσκολη περίοδο, πέρα από την ταξική αντιπολίτευση στην κυβερνητική πολιτική και την αντιπαράθεση σε ρεφορμιστικές απόψεις, οφείλουμε να προτάξουμε το ζήτημα του πολέμου και τής αντιιμπεριαλιστικής πάλης, ώστε να μπορέσει να οικοδομηθεί ένα ευρύ μέτωπο αντιιμπεριαλιστικό-αντιπολεμικό. Αυτό σημαίνει να ανοίγονται δίαυλοι επικοινωνίας με δυνάμεις που θέλουν την κοινή δράση, χωρίς προϋποθέσεις πλήρους ιδεολογικής συμφωνίας, αλλά πάντως στην κατεύθυνση ανάπτυξης ανεξάρτητου κινήματος, χωρίς να καλλιεργούνται αυταπάτες για καλούς και κακούς προστάτες-ιμπεριαλιστές. Ξέρουμε ότι οι απαιτήσεις είναι διαρκώς αυξανόμενες και ότι οι κοινωνίες βαδίζουν σε αχαρτογράφητα νερά. Δεν υπάρχουν συνταγές, λοιπόν, αλλά βαθύτερες αναλύσεις της πραγματικότητας και ανάπτυξη κινήματος που να προσιδιάζει στα νέα δεδομένα της ταξικής πάλης όπως εξελίσσεται.
Ακόμη περισσότερο, γνωρίζουμε ότι η υποχώρηση του κομμουνιστικού κινήματος και η ήττα που δέχτηκε το κομμουνιστικό ρεύμα δεν ξεπερνιούνται χωρίς την κατάθεση ιδεολογικού οράματος, πέρα από την καθημερινή πάλη για βελτίωση της επιβίωσης. Έχουμε ως εφημερίδα ανοίξει πολλές φορές τις σελίδες μας σε προσκλήσεις για διάλογο, για μια ανοικτή συζήτηση σε ζητήματα πάλης και ιδεολογίας. Η Προλεταριακή Σημαία έχει να διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο σε αυτή τη διαδικασία, ανοίγοντας στήλες επικοινωνίας με τις οργανώσεις που παλεύουν, είτε στο κεντρικό πεδίο είτε σε σωματεία και επιμέρους χώρους παρέμβασης.
Πρωτίστως, όμως, η εφημερίδα μας διατηρεί στο ακέραιο την υποχρέωση, ως κομματικό έντυπο, να καταθέτει και να καταγράφει τη δράση και τις αναλύσεις μας για τις εξελίξεις, χωρίς να παλαντζάρει με τα κυρίαρχα αφηγήματα που έχουν τη δική τους ταξική αφετηρία. Μέσα σε έναν κυκεώνα συστημικής προπαγάνδας, ψευδών ειδήσεων, αποκλεισμού της κομμουνιστικής άποψης, απαγόρευσης της διακίνησής της γιατί ρυπαίνει τους τοίχους, μπλοκαρίσματος ιστοσελίδων όταν π.χ. αναφέρονται στην Παλαιστίνη είτε, τέλος, ασφυκτικών οικονομικών προϋποθέσεων για τη διακίνηση, μέσω της μονοπώλησης των πρακτορείων, η φωνή της Προλεταριακής Σημαίας θα πρέπει να συνεχίσει να ακούγεται ακόμη πιο δυνατά, ακόμη πιο πλατιά και εκλαϊκευμένα. Η εφημερίδα μας θα πρέπει να διακινείται, με όποιο προσφορότερο τρόπο μπορεί, από την οργάνωση αλλά και τους φίλους και αναγνώστες της, να διασταυρώνεται με κινήματα και απόψεις, συμβάλλοντας στο να πάρουν σωστή κατεύθυνση στην υπηρεσία του λαού και των εργαζόμενων.
Στην εποχή του ίντερνετ επιμένουμε στο χαρτί
Φύλλο 664, 14 Μάη 2011. Η μαζική απεργία στις 11 Μάη ενάντια στο δεύτερο μεσοπρόθεσμο χτυπήθηκε με λύσσα και απρόκλητα από την αστυνομία. Η διάλυση των δικαιωμάτων λαού και νεολαίας και η κλοπή του πλούτου που παράγουν, όπως την υλοποιούσε η πολιτική των μνημονίων, περνούσε με τη βία των δυνάμεων καταστολής και με κάθε κόστος, κάτω από τις εντολές των ιμπεριαλιστών-δανειστών.
Σε μια περίοδο που οι έντυπες εκδόσεις βαίνουν ολοένα και μειούμενες, ενώ φαίνεται να παίρνουν την πρωτοκαθεδρία τα ιντερνετικά μέσα επικοινωνίας, εμείς επιμένουμε στην έντυπη έκδοση, χωρίς να παραβλέπουμε τη διαδραστικότητα των ιντερνετικών μέσων. Για δύο βασικούς λόγους:
Πρώτον, γιατί επιμένουμε στην άποψη ότι ενημέρωση σημαίνει τεκμηρίωση, επιχειρήματα, ανάλυση. Στην προσπάθεια του συστήματος, μέσω της εκπαίδευσης, να διαμορφώσει μια νεολαία -κι όχι μόνο- του σύντομου και ατεκμηρίωτου λόγου χωρίς πολλές αναλύσεις, στα πρότυπα του Τικ Τοκ, όπου είδηση είναι ό,τι ανέβασε με μια παράγραφο στο Χ ο Τραμπ, χωρίς να αναγκάζεσαι να διαβάζεις ένα κατεβατό μιας ανάλυσης, γιατί ο νεολαίος δεν διαβάζει ούτε ο εργαζόμενος έχει χρόνο και κουράγιο για πολλές κουβέντες, εμείς στεκόμαστε αντίθετοι. Απέναντι στον δωρεάν όγκο πληροφοριών, υπαρκτών ειδήσεων, ατεκμηρίωτων αναλύσεων και fake news που βομβαρδίζουν το μυαλό μας, επιμένουμε στην ανάγνωση που δίνει χρόνο στο μυαλό να σκεφτεί και να επεξεργαστεί, επιτρέπει τη διασταύρωση και επαλήθευση, τη συγκέντρωση της σκέψης, κόντρα στο σκρόλινγκ και στο ξεφύλλισμα σάιτ.
Δεύτερον, γιατί θεωρούμε ότι μια κομμουνιστική οργάνωση πρέπει να ξαναφέρει το διάβασμα στον τρόπο σκέψης ενάντια στην επιδερμικότατα της οθόνης. Να διαπαιδαγωγήσει τον κόσμο να ψάχνει την είδηση που του προσφέρεται, να αναζητά το αίτιο και την αφετηρία μιας είδησης με ταξικό κριτήριο. Να αναζητά επιχειρήματα και να συγκροτεί σκέψη και άποψη.
Αυτή η επιλογή μας, άλλωστε, αποτελεί κρίσιμο στοιχείο της προπαγάνδισης των απόψεων μέσω της διακίνησης της εφημερίδας από χέρι σε χέρι και της δυνατότητας να μην εκλαμβάνεται ως απρόσωπη πώληση, αλλά ως αφορμή για συζήτηση με τον κόσμο που την παίρνει.
Προχωράμε, λοιπόν, ακούγοντας τις παρατηρήσεις που μας καταθέτουν οι αναγνώστες μας και με προτεραιότητα διορθώνοντας τις αδυναμίες μας, βελτιώνοντας τη μορφή και πλουτίζοντας το περιεχόμενο. Ως ιδεολογικοπολιτικό όργανο του ΚΚΕ(μ-λ), πιστεύουμε ότι έχουμε να δώσουμε πολλά ακόμη στην προσπάθεια ανασυγκρότησης του κομμουνιστικού κινήματος. Στη συγκρότηση αντιστάσεων σε χώρους δουλειάς, σπουδών και ζωής. Εκεί απευθυνόμαστε, στεκόμενοι αυτοκριτικά για όσα έχουμε καταφέρει αυτά τα χρόνια.
Η Σύνταξη
Προλεταριακή Σημαία
Στενά δεμένη με την ανάπτυξη και τις καμπές του κινήματός μας, υποχρεωμένη να κοιτάζει στο μέλλον!
Το πρώτο φύλλο της δεύτερης περιόδου κυκλοφόρησε ανήμερα της επετείου της εξέγερσης του Πολυτεχνείου το 1976.
Η Προλεταριακή Σημαία, στην τρίτη περίοδο που διανύει, επανεκδόθηκε και κυκλοφόρησε στις 10 Ιουλίου του 1982. Αμέσως μετά τη συνδιάσκεψη ανασυγκρότησης του ΚΚΕ(μ-λ), που πραγματοποιήθηκε στα τέλη Ιουνίου του 1982 και η οποία διέκοψε έναν επώδυνο κύκλο διάλυσης, βάζοντας εκ νέου όρους αντίστασης στα ισχυρά ρεύματα της εποχής για ενσωμάτωση στη σοσιαλδημοκρατία και τον ρεφορμισμό και σε επιλογές παραίτησης. Διένυσε μια μεγάλη περίοδο, σχεδόν 44 χρόνια, τη μεγαλύτερη περίοδο συνεχούς κυκλοφορίας και μια από τις πλέον μακροχρόνιες, για έντυπο του ελληνικού κομμουνιστικού κινήματος.
Πριν από αυτή, η Προλεταριακή Σημαία είχε δύο μικρότερες χρονικά, αλλά πολύ σημαντικές περιόδους έκδοσης. Η πρώτη, σε συνθήκες βαθιάς παρανομίας, από τον Νοέμβριο του 1968 μέχρι τις αρχές του 1971, στην αρχική δύσκολη φάση της στρατιωτικοφασιστικής δικτατορίας. Η δεύτερη, σχεδόν δυο χρόνια μετά την πτώση της δικτατορίας και ύστερα από την απώλεια του τίτλου Λαϊκός Δρόμος. Το πρώτο φύλλο της δεύτερης περιόδου κυκλοφόρησε στις 17 Νοέμβρη 1976, αμέσως μετά το ιδρυτικό συνέδριο του ΚΚΕ(μ-λ). Τότε η έκδοση ήταν εβδομαδιαία, βγήκαν συνολικά 240 φύλλα, με το τελευταίο στις 30 Μάη 1981. Η περίοδος αυτή χαρακτηρίστηκε από την ορμητική ανάπτυξη της δράσης και επιρροής του ΚΚΕ(μ-λ). Η διακοπή, μέσω της αλλαγής του τίτλου Για μια Αριστερή Πολιτική, συνδέθηκε με την κορύφωση της εσωτερικής πολιτικής κρίσης και διαπάλης στο ΚΚΕ(μ-λ). Συνολικά παρμένη, η ιστορία της Προλεταριακής Σημαίας είναι στενά δεμένη με την ανάπτυξη, τις μεγάλες καμπές, τις προκλήσεις, αλλά και τα προβλήματα που αντιμετώπισε το κίνημά μας.
Δεύτερη περίοδος, φύλλο 167, 15 Δεκέμβρη 1979. Οι πολύμηνοι αγώνες του φοιτητικού κινήματος ενάντια στον ν. 815, που έχει ψηφιστεί από τον Αύγουστο του 1978, βρίσκονται σε κορύφωση και οδηγούν την κυβέρνηση Καραμανλή θα αναστείλει τον νόμο λίγες μόνο μέρες μετά την έκδοση του φύλλου, στις 3 Γενάρη του 1980.
Η Προλεταριακή Σημαία του 1982, δεκαπενθήμερη αυτή τη φορά, επανεκδόθηκε με έδρα τη Θεσσαλονίκη, μιας και εκεί υπήρχαν στην πρώτη φάση της ανασυγκρότησης οι προϋποθέσεις, πολιτικές και οργανωτικές, για τη δημιουργία συντακτικής και εκδοτικής ομάδας. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα τεχνικούς περιορισμούς, η εκτύπωση γινόταν με τη μέθοδο της λινοτυπίας, χωρίς διπλωτικές μηχανές, τη δουλειά των οποίων έκαναν σύντροφοι και συναγωνιστές εθελοντικά. Αυτοί οι περιορισμοί, αν και είχαν επιπτώσεις στην ανταπόκριση της εφημερίδας στην επικαιρότητα, στην έκταση των κειμένων, στην ευελιξία, στο στήσιμο των σελίδων κ.λπ., δεν την εμπόδισαν να ανταποκριθεί στις ανάγκες της πολιτικής και ιδεολογικής πάλης, στην προβολή των θέσεων και αναλύσεων της οργάνωσης για τις διεθνείς και εσωτερικές εξελίξεις, αλλά και επεξεργασιών για τον σοσιαλισμό και την ιστορία του κομμουνιστικού κινήματος. Εκείνη την περίοδο υπήρξαν, μάλιστα, και οι πρώτες συστηματικές προσπάθειες να συνδεθεί η εφημερίδα με τους αγώνες της εργατικής τάξης και με χώρους εργασίας, ιδιαίτερα με εργοστασιακές απεργίες. Χαρακτηριστικές περιπτώσεις η πολυήμερη απεργία στα «Μπισκότα Παπαδοπούλου» στη Θεσσαλονίκη, οι οικοδόμοι στην Αθήνα και οι εργαζόμενοι στον κλάδο του ιματισμού. Αν και με καθυστέρηση, η μεταφορά της σύνταξης και της έκδοσης στην Αθήνα το 1990 και το πέρασμα στη μέθοδο της φωτοσύνθεσης και του όφσετ έλυσε αρκετά τεχνικά προβλήματα, βελτίωσε την εμφάνιση, έδωσε τη δυνατότητα για αύξηση των σελίδων και των χρονικών περιθωρίων για παρουσίαση και ανάλυση της επικαιρότητας. Από τότε η Σημαία συνέχισε αδιάλειπτα την παρουσία της, βασισμένη, όπως και στην πρώτη φάση, στην εθελοντική προσφορά πολλών δεκάδων συντρόφων και συντροφισσών, που έγραψαν και δούλεψαν νυχθημερόν με αυταπάρνηση στον τομέα της σύνταξης και της έκδοσης.
Δεύτερη περίοδος, φύλλο 215, 22 Νοέμβρη 1980. Το πρωτοσέλιδο περιλαμβάνει αποκλειστικά τα γεγονότα της πορείας του Πολυτεχνείου που ματοκύλισε η κυβέρνηση της ΝΔ με τραγικό απολογισμό δυο νεκρούς και εκατοντάδες τραυματίες.
Αναμφίβολα το γεγονός πως η Προλεταριακή Σημαία διένυσε αυτή τη μεγάλη χρονική περίοδο, άντεξε στις δυσκολίες και δηλώνει παρούσα στις σημερινές συνθήκες αποτελεί μια κατάκτηση που γεννά δικαιολογημένα ικανοποίηση. Από την άλλη πλευρά, αυτή η πορεία δημιουργεί την υποχρέωση να γίνουν μεγαλύτερα, πιο γοργά και τολμηρά βήματα, έτσι ώστε να ανταποκριθεί στις σύγχρονες σύνθετες απαιτήσεις. Να αξιοποιήσει τις νέες τεχνικές δυνατότητες, να γίνει πιο «επαγγελματική», να μπει στο κέντρο της κομματικής ζωής και της δράσης. Κυρίως, όμως, να αποτελέσει πλατφόρμα για σύνδεση και βαθύτερη ανάλυση με όλες τις εκδηλώσεις και πλευρές της ταξικής πάλης και των απαιτήσεων για ενεργότερη συμμετοχή σε αυτές. Να γίνει σχολείο για νέους κομμουνιστές δημοσιογράφους, που θα μελετούν και θα αναζητούν, θα γράφουν, θα μάθουν να εκλαϊκεύουν και θα στρατευτούν συνειδητά στη μάχη για την υπεράσπιση και προώθηση του κομμουνισμού. Να πλησιάζει όλο και περισσότερο στις απαιτήσεις της εφημερίδας μιας κομμουνιστικής οργάνωσης της νέας εποχής, μέσο διάδοσης των επαναστατικών ιδεών και σύνδεσης με την εργατική τάξη, τη νεολαία και νέους πρωτοπόρους αγωνιστές.
Στο γνωστό άρθρο του με τίτλο «Από τι ν’ αρχίσουμε» στην Ίσκρα τον Μάη του 1901, ο Λένιν περιέγραφε με απαράμιλλο τρόπο τον ρόλο της εφημερίδας στην προσπάθεια για το χτίσιμο του επαναστατικού κόμματος. Η εφημερίδα -τονίζει- δεν είναι μόνο συλλογικός προπαγανδιστής και συλλογικός διαφωτιστής, αλλά και συλλογικός οργανωτής. Μπορεί να συγκριθεί με τις σκαλωσιές που περιτριγυρίζουν ένα κτίριο που χτίζεται, χαράζουν το περίγραμμα της οικοδομής, διευκολύνουν την επικοινωνία ανάμεσα στους οικοδόμους, βοηθούν στην κατανομή, τον προγραμματισμό της δουλειάς και εποπτεύουν τα αποτελέσματα της κάθε φάσης στην ανύψωση του κτιρίου. Μπορεί να είμαστε ακόμη μακριά από αυτά, αλλά δεν πρέπει ποτέ να ξεχνάμε προς τα πού πρέπει να κοιτάμε. Ιδιαίτερα σε μια εποχή γενικής υποχώρησης, στην οποία η μελέτη, η επεξεργασία, η εκλαΐκευση και η διάδοση των κομμουνιστικών ιδεών, αρκετές φορές μοιάζουν να ξεκινούν από την αρχή και οι εποχές να προσιδιάζουν με εκείνες, όταν ο Λένιν έγραφε αυτό το άρθρο!
Δ. Παυλίδης
Το πρώτο φύλλο της τρίτης περιόδου, 10 Ιούλη 1982. 1000 φύλλα και 44 χρόνια μετά, ο παλαιστινιακός λαός ακόμα κρατά ψηλά τη σημαία της αντίστασης.
Από το πρωτοσέλιδο του πρώτου φύλλου. Ο Βασίλης Κουζέλης παραδίδει την σκυτάλη στην επόμενη γενιά
Προς τους αναγνώστες της Προλεταριακής Σημαίας
Σαν παλιός εκδότης της εφημερίδας «Προλεταριακή Σημαία» παραχώρησα αυτό το «δικαίωμα» στο σ. Στέλιο Αγκούτογλου για τους παρακάτω λόγους.
α) Σοβαροί λόγοι υγείας δεν μου επιτρέπουν ν’ αναλάβω αυτό το καθήκον.
β) Συμφωνώ με τη διαδικασία της Συνδιάσκεψης ανασυγκρότησης του ΚΚΕ(μ-λ) και με όλες τις αποφάσεις της.
γ) Θα βοηθήσω μ’ όλες μου τις δυνάμεις για την πραγματοποίηση του επιδιωκόμενου πολιτικού σκοπού.
Βασίλης Κουζέλης
Μια Σημαία σκυτάλη στον μακρύ δρόμο μας
Φύλλο 209, 7 Σεπτέμβρη 1991. Οι ραγδαίες εξελίξεις στην ΕΣΣΔ κορυφώνονται και η αντικομμουνιστική εκστρατεία φτάνει σε επίπεδα υστερίας. Η ΠΣ δημοσιεύει το πρώτο μέρος του εισηγητικού κειμένου του ΚΟ για την 4ης Συνδιάσκεψη του ΚΚΕ(μ-λ), με τίτλο «Για την υπεράσπιση του κομμουνιστικού κινήματος»
Πατέρας της τυπογραφίας είναι ο Γουτεμβέργιος, λίγο νωρίτερα από τα μέσα του 15ου αιώνα και εξέλιξή της από τα τέλη του 18ου αιώνα η μέθοδος της λινοτυπίας. Η επανέκδοση της Προλεταριακής Σημαίας ως όργανο του Καθοδηγητικού Οργάνου του ΚΚΕ(μ-λ) έγινε στη Θεσσαλονίκη το καλοκαίρι του 1982, γιατί τα 4 μέλη της ΚΕ που δεν συμφωνούσαν με τη διάλυσή του είχαν έδρα τη Θεσσαλονίκη, ενώ από Αθήνα συντασσόταν το μέλος της ΚΕ Γρηγόρης Κωνσταντόπουλος. Τον τίτλο μας τον παρέδωσε, σαν σκυτάλη, ο παλιός αξιωματικός, στέλεχος του ΕΛΑΣ και Μακρονησιώτης κομμουνιστής Βασίλης Κουζέλης, με ένα μικρό, «στρατιωτικού» τύπου, σημείωμα που δημοσιεύτηκε στο πρώτο φύλλο. Απόδειξη μιας συνέχειας, την οποία πολύς κόσμος στην κομματική βάση ζητούσε να διατηρηθεί. Και επειδή η Οργάνωση που υπήρχε στην Αθήνα ήταν πιο μικρή, δεν μπορούσε να σηκώσει και το βάρος της έκδοσης. Ξεκινήσαμε να βρούμε τυπογραφείο και από τα πιο φθηνά ήταν αυτά που κάνανε χρήση λινοτυπίας. Έτσι λοιπόν, ο Γουτεμβέργιος, που μου έρχεται στο νου κάθε φορά που θυμάμαι εκείνη την περίοδο στην οποία ήμουν υπεύθυνος για την έκδοση, ήταν κατά κάποιο τρόπο παρών στο τυπογραφείο τις ημέρες που έπρεπε να ετοιμαστεί η εφημερίδα. Αυτή η διαδικασία προέβλεπε τη δακτυλογράφηση στη λινοτυπία και ακολουθούσε η σελιδοποίηση και η εκτύπωση των φύλλων. Και στη συνέχεια, τα πολλά χέρια των συντρόφων που μαζεύονταν την Παρασκευή από το μεσημέρι μέχρι το βράδυ, να διπλωθεί μία-μία κάθε εφημερίδα, να δεθεί και να ετοιμαστεί, για να σταλεί στο πρακτορείο των Αθηνών, απ’ όπου θα διανέμονταν σε όλη την Ελλάδα.
Στο τυπογραφείο που εκδιδόταν η εφημερίδα, ένας εκ των δύο λινοτυπών που δακτυλογραφούσαν τα κείμενα ήταν ο Περίανδρος. Όταν ξεκίνησε η έκδοση, του πήγα τα πρώτα κείμενα. Όταν είδε το κείμενο του Βασίλη Σαμαρά, τρόμαξε! «Τι είναι αυτό;», ρώτησε. Άρθρο, απάντησα. «Αυτό είναι ένα σεντόνι και δεν μπορώ να το καταλάβω!». Τον καθησύχασα και του είπα: «Σιγά-σιγά θα το διαβάζεις μια χαρά». Και έτσι έγινε. Στο τέλος, ο Περίανδρος ζητούσε μόνο τα μακροσκελή κείμενα του Βασίλη και εάν κάτι δεν έβγαζα από το κείμενό του, ζητούσα πια από εκείνον να μου το διαβάσει!
Μετά από μερικά χρόνια, μεταφέρθηκε η έκδοση στην Αθήνα και στη συνέχεια αποκτήσαμε και διαδικτυακή παρουσία. Απαιτείται και πάλι να κοπιάζουν σύντροφοι και αλλιώς δεν γίνεται. Όμως, έτσι μπορούμε να συμβάλλουμε στην ανάπτυξη όρων και προϋποθέσεων για τη συγκρότηση κινήματος και του αναγκαίου επαναστατικού υποκειμένου, που θα οδηγήσει σε επαναστατικές ανατροπές και σε μια νικηφόρα επαναστατική διαδικασία.
Σ. Αγκούτογλου
Χίλια φύλλα, λοιπόν
Το φύλλο 47 κυκλοφόρησε στις 8 Ιούνη 1984, λίγες μέρες πριν τις ευρωεκλογές που έγιναν στις 17 του ίδιου μήνα. Η ΠΣ προπαγανδίζει τη θέση της Αποχής.
Όταν ξεκίνησε αυτή η προσπάθεια, κάποιοι άσπονδοι «φίλοι» της έδιναν το πολύ έξι μήνες ζωής. Σήμερα, σχεδόν σαράντα τέσσερα χρόνια από τότε, το μόνο που έχει σημασία είναι οι δρόμοι της συνέχειας.
Χίλια φύλλα, λοιπόν, Προλεταριακής Σημαίας. Δεν ξέρω πόσο πέρναγε από το μυαλό μας ότι αυτό το φύλλο που εκτυπωνόταν τότε με τεχνικές παρωχημένων εποχών θα έφτανε κάποτε σ’ αυτόν τον αριθμό. Πως αυτή η εφημερίδα, που τη διπλώναμε και συσκευάζαμε σε δέματα με τα χέρια, θα έκανε μια τόσο μεγάλη διαδρομή.
Εκείνο που γνωρίζαμε, εκείνο που κουβαλούσαμε εντός μας ήταν η αμετακίνητη απόφασή μας να συνεχίσουμε στον δρόμο της πάλης. Να συνεχίσουμε να βρισκόμαστε στην υπηρεσία της μεγάλης υπόθεσης της εργατικής τάξης και συνολικά των λαών. Να συνεχίσουμε να στηριζόμαστε και να προωθούμε τις επαναστατικές κομμουνιστικές αντιλήψεις και απόψεις. Κόντρα σε απόψεις που με τον έναν ή τον άλλο τρόπο ωθούσαν στην παραίτηση. Τη συνθηκολόγηση με το σύστημα εκμετάλλευσης και καταπίεσης. Των αντιλήψεων που αναζητούσαν «έξυπνους» δρόμους προσαρμογής.
Φύλλο 362, 27 Απρίλη 1998. Για 6 ημέρες, εκπαιδευτικοί, νεολαία και λαός πάλεψαν έξω από τα εξεταστικά κέντρα του πρώτου διαγωνισμού του ΑΣΕΠ για τις προσλήψεις εκπαιδευτικών, αντιμετωπίζοντας τη βία των ΜΑΤ.
Αυτή η άποψη, αυτές οι διαθέσεις, αυτές οι αντιλήψεις ήταν το καύσιμο, ήταν η δύναμη που τροφοδότησε αυτή την προσπάθεια, που την κράτησε ζωντανή επί τόσα χρόνια και αυτή που οδήγησε αυτή την εφημερίδα να φτάσει στα χίλια της φύλλα. Αυτή η κατεύθυνση υπηρετήθηκε και με τη μεγαλύτερη συνέπεια από συντρόφους και συντρόφισσες που δεν είναι πια μαζί μας. Που η μνήμη τους, ωστόσο, παραμένει άσβεστη εντός μας. Να μας θυμίζει την ανεκτίμητη προσφορά τους. Να αποτελεί το παράδειγμα που εμπνέει τους νεότερους συντρόφους και συντρόφισσες.
Σ’ αυτούς και σ’ αυτές, λοιπόν, πλέον η σκυτάλη. Οι στόχοι που έθεσε αυτή η προσπάθεια παραμένουν οι ίδιοι. Βρίσκονται μέσα στην πραγματικότητα που βιώνουμε. Στην ταξική πάλη, που συνεχίζεται αδιάκοπα και ανεξάρτητα τις μορφές που παίρνει στους καιρούς μας. Βρίσκονται μέσα στις αντιλήψεις που ενέπνευσαν το ξεκίνημά της.
Αυτή, λοιπόν, η Προλεταριακή Σημαία βρίσκεται πλέον στα χέρια των νεότερων συντρόφων και συντροφισσών. Και όχι μόνο σαν εφημερίδα.
Β. Σαμαράς
Από τη λινοτυπία στην «ψηφιακή εποχή»
Στο φύλλο 159, στις 20 Μάη 1989, προβάλλεται η αυτόνομη συμμετοχή του ΚΚΕ(μ-λ) στις βουλευτικές εκλογές της 18ης Ιουνίου.
Αμέσως μετά τη Συνδιάσκεψη Ανασυγκρότησης του ΚΚΕ(μ-λ), με ευθύνη του ΚΟ, ξεκινά η έκδοση της νέας Προλεταριακής Σημαίας στη Θεσσαλονίκη, όπου και παρέμεινε περίπου για τα 8 επόμενα χρόνια. Χωρίς καμιά εμπειρία και γνώση των απαιτήσεων του εγχειρήματος, ξεκινά η προσπάθεια. Αλλά με την ίδια αποφασιστικότητα και ενθουσιασμό, που χαρακτήρισε και το ξεκίνημα της οργάνωσης και στις κατευθύνσεις που υιοθέτησε η Συνδιάσκεψη Ανασυγκρότησης. Αυτές ταυτόχρονα αποτελούσαν και τις σταθερές της όλης προσπάθειας για την κομματική εφημερίδα.
Κατευθείαν στα βαθιά, με μια ολιγομελή Συντακτική Επιτροπή, με την άμεση στήριξη του Γραφείου του ΚΟ και του Γραφείου της οργάνωσης Θεσσαλονίκης. Κάθε φύλλο είχε και τη δική του περιπέτεια. Από την ανάληψη άρθρου, τη συλλογή χειρόγραφων, τη σελιδοποίηση, μέχρι το «δίπλωμά της», στο οποίο εμπλέκονταν σχεδόν το σύνολο των μελών της ΚΟΘ. Η σελιδοποίηση γινόταν επί του πιεστηρίου, με «προκρούστεια» μέθοδο! Μίκρεμα άρθρων ή συμπλήρωση, για να ταιριάσουν τα μέταλλα. Οι φωτογραφίες, άκαμπτες λιθογραφίες, αρκετές φορές δημιουργούσαν πρόβλημα, αντί να λύνουν. Όλα αυτά αντιμετωπίζονταν… «με πλέρια κατανόηση και λαϊκοδημοκρατική μαστοριά», όπως έλεγε περιπαικτικά ο Περίανδρος, ένας από τους χειριστές της λινοτυπικής μηχανής. Τα τεχνικά προβλήματα, σημαντικά μεν, δευτερεύοντα δε, σε σχέση με αυτό που στόχευε να αποτελέσει: «πολιτικό εργαλείο» της οργάνωσης, τόσο προς το εσωτερικό της, όσο και της παρέμβασης και των πολιτικών σχέσεων προς τα έξω, πράγμα που είναι ένα διαρκές ζητούμενο.
Στις 25 Οκτώβρη 1985, που κυκλοφόρησε το φύλλο 82, το ΠΑΣΟΚ βρισκόταν ήδη στη δεύτερη κυβερνητική του τετραετία και είχε αρχίσει να περνά ανοιχτά στην επίθεση ενάντια στα λαϊκά δικαιώματα.
Με τη μεταφορά της έκδοσης στην Αθήνα, το ’90, σε συνδυασμό με την αλλαγή της μεθόδου εκτύπωσης, ανοίγει μια προοπτική βελτιώσεων, που φτάνει και συνεχίζεται στο σήμερα. Η σημερινή εποχή δείχνει να προσφέρει εναλλακτικές μορφές «προβολής», «επικοινωνίας», «προπαγάνδας» κ.λπ., σε σχέση με τη «λίθινη» εποχή του ’80. Πάντως η εκδοτική παρουσία της Προλεταριακής Σημαίας αποτυπώνει, έτσι κι αλλιώς, τη διαδρομή της οργάνωσης. Ένα τέτοιο κομματικό «εργαλείο» επηρεάζει, επηρεάζεται και συμπλέκεται με τη γενικότερη δράση της οργάνωσής μας. Εκτός από θέμα προτεραιοτήτων και διαθεσιμότητας, απαιτεί πάντα και στοιχεία μονιμότητας, σε ό,τι αφορά τη στελέχωση του βασικού πυρήνα ευθύνης της έκδοσης.
Χ. Βόντσης
