Το γέλιο είναι αντιστασιακό

Η επαγγελματοποίηση των συγγραφέων, η οποία από μόνη της δεν είναι αναγκαστικά αρνητική, διαμόρφωσε συγκεκριμένες τάσεις στην αγορά βιβλίου. Οι εκδότες ζητάνε μυθιστορήματα γιατί αυτά πουλάνε και οι συγγραφείς ακολουθούν τις συστάσεις. Ένα από τα επακόλουθα αυτής της τάσης είναι και η συρρίκνωση του ποσοστού που κατέχουν βιβλία με διηγήματα. Από μια οπτική γωνία, αυτό το γεγονός έχει και τα πλεονεκτήματά του, καθώς η ποιότητα των διηγημάτων που καταφέρνουν να εκδοθούν είναι τις περισσότερες φορές αρκετά καλή. Σχετικά πρόσφατα παραδείγματα είναι, για παράδειγμα, διηγήματα του Μίγγα και του Τσιαμπούση.
Αν όμως οι προαναφερθείσες περιπτώσεις ασχολούνται κυρίως με το χώρο της επαρχίας και τις σχέσεις σε κοινωνικούς χώρους που ασφυκτιούν από την απομόνωση και την επιθυμία της φυγής αλλά συγχρόνως δεν θέλουν κιόλας να αμφισβητήσουν το μικροαστικό περίγυρο, τα περισσότερα διηγήματα του Κουνενή διαδραματίζονται στην κεντρική αθηναϊκή σκηνή και ασχολούνται με γενικότερα κοινωνικά και πολιτικά ζητήματα. Εκείνο όμως που ξεχωρίζει την πλοκή αυτών των διηγημάτων είναι η σατυρική διάθεση και το σκωπτικό πνεύμα για τα πολιτικά και κοινωνικά τεκταινόμενα των τελευταίων χρόνων. Έχει γίνει τελικά τόσο σπάνιο φαινόμενο η τόλμη, γιατί μάλλον περί τόλμης πρόκειται, η ενασχόληση με θέματα που καίνε; Οι σκέψεις αυτές έρχονται όταν κανείς αναλογιστεί ότι στο άγριο πλιάτσικο που συντελείται τα τελευταία χρόνια σε βάρος του ελληνικού λαού με αφορμή τους ολυμπιακούς αγώνες δεν έλειψαν βέβαια και οι πνευματικοί πατέρες. Εκδόσεις επί εκδόσεων για το ολυμπιακό πνεύμα της αρπαχτής που όλοι όλο και κάτι φάγανε. Σ' αυτούς συμπεριλαμβάνονται και κάποιοι συγγραφείς. Μερικοί ίσως θυμούνται πρόσφατες συλλογές αφηγημάτων με θέμα και έμπνευση τους ολυμπιακούς αγώνες. Είναι σίγουρο λοιπόν ότι το ομότιτλο διήγημα "Ζωντανή Σύνδεση" δεν θα μπορούσε ποτέ να συμπεριληφθεί σε μια τέτοια έκδοση.
Αν δύο διηγήματα θίγουν το θέμα της πλήρους απαξίωσης του αθλητισμού, τα υπόλοιπα αντιμετωπίζουν, πάντα με την ίδια σατυρική διάθεση, ζητήματα όπως ο εθνικιστικός κρετινισμός στο στρατό, η φούσκα των χρηματιστηρίων και η συμπεριφορά των πολιτικών. Μόνο το τελευταίο ασχολείται με την κοινωνική απομόνωση μιας ηλικιωμένης γυναίκας.
Θα πρέπει να τονιστεί ότι το συγκεκριμένο είδος γραφής δεν είναι και από τα πλέον εύκολα. Το αντίθετο μάλιστα. Πολύ εύκολα μπορεί κανείς να γλιστρήσει στα ανέκδοτα και τις φάρσες. Ο Κουνενής καταφέρνει να αποφύγει τις κοινοτοπίες ή την αβασάνιστη πολιτική πλάκα. Ο λόγος του είναι αρκετά δεμένος, ενώ η κοφτή γραφή που προτιμά αρκετές φορές ταιριάζει απόλυτα στο ύφος του.
Εκτός των γενικών παρατηρήσεων, θα πρέπει να γίνει ιδιαίτερη αναφορά στο διήγημα "Επικηδείου Πονήματος Συνηγορία" που μάλλον ξεχωρίζει από την υπόλοιπη συλλογή. Εδώ η λεπτότητα της πολιτικής σάτυρας δένει τέλεια με τον εκφερόμενο λόγο που απεικονίζει θαυμάσια το λόγο της εξουσίας στις διάφορες εκφάνσεις της. Σφάζει με το βαμβάκι.

φ.492, 10/1/04