Πολεμικές κραυγές

ΛΟΥ ΣΟΥΕΝ: Πολεμικές κραυγές
Μετάφραση: Σωτήρης Χαλικιάς
Εκδόσεις: ΙΝΔΙΚΤΟΣ
Αθήνα 2003, σελ. 267

".Η νέα πολιτιστική δύναμη, με καινούργια στολή και με νέα όπλα, παρατάσσοντας όλους τους δυνατούς συμμάχους της και ξεδιπλώνοντας τις γραμμές της σε παράταξη μάχης, εξαπόλυσε ηρωικές επιθέσεις ενάντια στον ιμπεριαλιστικό πολιτισμό και στον φεουδαρχικό πολιτισμό. Η προοπτική της και ο αριθμός εκείνων που κατατάχτηκαν στις σημαίες της δεν έχουν προηγούμενο στην Κινέζικη ιστορία. Ο Λου Σουέν ήταν η μεγαλύτερη μορφή αυτής της εκστρατείας και ο γενναίος σημαιοφόρος της νέας πολιτιστικής δύναμης. Ως ο ανώτατος στρατάρχης στην Πολιτιστική Επανάσταση δεν ήταν μόνο μεγάλος επαναστάτης. Ηταν άνθρωπος με αλύγιστη ακεραιότητα, ελεύθερος από κάθε δουλοπρέπεια και αυλοκολακία. Τέτοια δύναμη χαρακτήρα είναι ο μεγαλύτερος θησαυρός ανάμεσα στους αποικιακούς και τους μισο-αποικιακούς λαούς. Ο Λου Σουέν, αντιπροσωπεύοντας τη μεγάλη πλειονότητα του λαού, δεν έχει όμοιό του στην Κινέζικη ιστορία και ήταν εθνικός ήρωας στο πολιτιστικό μέτωπο, ο πιο τίμιος, ο πιο γενναίος, ο πιο σταθερός, πιο πιστός και πιο ενθουσιώδης ήρωας, που διέσπασε τις γραμμές και κυρίεψε το εχθρικό φρούριο. Η γραμμή που ακολούθησε ο Λου Σουέν ήταν η γραμμή του νέου πολιτισμού του Κινέζικου λαού."
Και μόνο με αφορμή αυτό το διθύραμβο του Μάο Τσε Τουγκ, που συμπεριλαμβάνεται στο κεφάλαιο "Νεοδημοκρατική μόρφωση" του βιβλίου "Νέα Δημοκρατία" και γράφτηκε στην περίοδο του αντι-ιαπωνικού πολέμου, αξίζει κανείς να σταθεί στην πρόσφατη έκδοση της συλλογής "Πολεμικές κραυγές" του Λου Σουέν.
Στην εισαγωγή του ο μεταφραστής και επιμελητής της έκδοσης, αναφερόμενος στη νουβέλα "Η αληθινή βιογραφία του AQ", υπογραμμίζει ότι μ' αυτή ο Λου Σουέν έθεσε με ξεκάθαρο τρόπο το ζήτημα: "Αν η συντριπτική πλειοψηφία των Κινέζων, τα εκατομμύρια δηλαδή των αγροτών, δεν απελευθερώθηκαν από τη φτώχεια, την άγνοια και τη φρικτή καταπίεση των τοπικών αρχών και των πάσης φύσεως ιθυνόντων, η νεοσύσταση Δημοκρατία, αλλά και οποιοδήποτε άλλο επαναστατικό εγχείρημα, δεν οδηγούν πουθενά.". Γι αυτό, προσθέτει, τον θαύμαζε ο Μάο Τσε Τουγκ και γι' αυτό -συμπληρώνουμε- όχι άδικα θεωρήθηκε μια από τις προδρομικές μορφές της Μεγάλης Προλεταριακής Πολιτιστικής Επανάστασης.
Ο Λου Σουέν (Lu Xun), λογοτεχνικό ψευδώνυμο του Τσόου Σουζέν (Zhou Shouren), γεννήθηκε το 1881 στην επαρχία Τσετσιάγκ. Πέθανε πριν προλάβει να δει τη νίκη της κινέζικης επανάστασης. Νέος πήγε στην Ιαπωνία να σπουδάσει γιατρός, αλλά γύρισε το 1909, πριν τελειώσει τις σπουδές του, παρακινούμενος από τη δυστυχία στην οποία ζούσε ο κινέζικος λαός αλλά και από τα γεγονότα του Ρωσο-ιαπωνικού πολέμου. Απογοητευμένος από την εξέλιξη της επανάστασης του 1911, περνά μια περίοδο σιωπής και απομόνωσης. Παραμονές του κινήματος της 4ης Μαΐου 1919, κάνει την πρώτη του εμφάνιση με το διήγημα "Το ημερολόγιο ενός τρελού" στο περιοδικό "Νέα Νιάτα". Γράφει στην απλή καθημερινή γλώσσα, έτσι, το πρώτο κείμενο της σύγχρονης κινεζικής λογοτεχνίας και την επόμενη περίοδο εκδίδει τρεις συνολικά συλλογές. Τις "Πολεμικές κραυγές" το 1923, την "Περιπλάνηση" το 1926 και τις "Ξαναειπωμένες παλιές ιστορίες" το 1936. Πέρα από αυτές, και ως ιδρυτής της Ενωσης Αριστερών Συγγραφέων, καταπιάνεται με μεταφράσεις, με δοκιμιακά κείμενα και άρθρα για την τέχνη και τον πολιτισμό. Στα κείμενα των ομιλιών του Μάο στο Φόρουμ του Γιενάν για την τέχνη, το 1942, γίνονται συχνές αναφορές σε ορισμένα από αυτά τα άρθρα και τα δοκίμια του Λου Συοέν.
Ο Λου Σουέν με το έργο του και ειδικά τα λογοτεχνικά κείμενα της πρώτης περιόδου 1919-1921 υπήρξε ο πρωτοπόρος εκπρόσωπος του ρεύματος για την πνευματική χειραφέτηση των πλατιών κινέζικων μαζών από την καθυστέρηση και τα δεσμά της φεουδαρχικής αντίληψης. Η ζωή τους, η συνειδητοποίηση των δεινών του λαού, τους οδήγησε να στρατευτούν στο αναγεννητικό επαναστατικό κίνημα και να το υπηρετήσουν χωρίς υστεροβουλίες. Η μεγάλη στροφή για τον Λου Σουέν έγινε μετά τη μεγάλη σφαγή των κομμουνιστών στην Καντόνα το 1927. Από τότε προσχωρεί στις μαρξιστικές ιδέες και το 1932 θα γράψει χαρακτηριστικά (σύμφωνα με την εισαγωγή του Σ. Χαλικιά): "Πάντοτε μισούσα την τάξη απ' όπου προέρχομαι και δεν λυπάμαι καθόλου για την καταστροφή της. Η πραγματικότητα με δίδαξε. να πιστεύω ότι το μέλλον ανήκει μόνο στο ανερχόμενο προλεταριάτο".
Το πιο σημαντικό, για τον Λου Σουέν, είναι η άποψη που διαπερνά όλο το έργο του αλλά και την ίδια τη ζωή του. Πως οι καλλιτέχνες πρέπει να διδάσκονται και να υπηρετούν το λαό. Ακόμη και όταν χρειάστηκε να πολεμήσει τις λαϊκές προκαταλήψεις, το πνεύμα υποταγής, τις ιδεοληψίες και θρησκοληψίες, αυτό το έκανε με μεγάλο σεβασμό στους ανθρώπους του λαού. Η αποστροφή από ένα ποίημά του με τίτλο "Κοροϊδεύοντας τον εαυτό μου" είναι πολύ χαρακτηριστική για τον τρόπο που έβλεπε το ρόλο των διανοούμενων: "Με σουφρωμένα φρύδια αντιμετωπίζω και προκαλώ με περιφρόνηση τις χιλιάδες που με δείχνουν με το δάκτυλο κατηγορώντας με / με σκυμένο το κεφάλι ήπια υποτάσσομαι σα βόδι που το καβαλικεύει ένα παιδί.". Και ο Μάο, επισημαίνοντας τη σημασία αυτού του δίστιχου, συμπλήρωνε ότι για τον Λου Σουέν οι χιλιάδες είναι οι εχθροί και το παιδί είναι το προλεταριάτο και η μάζα του λαού.
Ακόμη και την περίοδο που ισχυροποιήθηκαν οι τάσεις δογματισμού στο ρεύμα των αριστερών λογοτεχνών, ο Λου Σουέν είχε το θάρρος να διαχωριστεί επισημαίνοντας ".μολονότι η λογοτεχνία είναι μια μορφή προπαγάνδας, κάθε μορφή προπαγάνδας δεν είναι και λογοτεχνία".
Οι "Πολεμικές κραυγές περιλαμβάνουν έξι κείμενα και τον πρόλογο του ίδιου του συγγραφέα. "Η αληθινή βιογραφία του AQ" είναι ένα έργο σταθμός για την κινέζικη αλλά και για την παγκόσμια λογοτεχνία, όπως σωστά επισημαίνει ο Σ. Χαλικιάς. Στην έκδοση υπάρχει μια εκτενής εισαγωγή από τρία κείμενα που βοηθούν τον αναγνώστη να γνωρίσει το κλίμα, τα γεγονότα και το γενικότερο φόντο της εποχής από έναν καλό γνώστη της κινεζικής ιστορίας και λογοτεχνίας. Για τον πιο απαιτητικό αναγνώστη της "Προλεταριακής Σημαίας" τα κείμενα του Μάο που περιλαμβάνονται στη συλλογή "Για την Τέχνη και τη Λογοτεχνία" (Ιστορικές Εκδόσεις, Αθήνα 1976) μπορούν ν' αποτελέσουν ένα επιπλέον βοήθημα για τη γνωριμία με τον Λου Σουέν και το έργο του.
Οι αναγνώστες της "Προλεταριακής Σημαίας", σε πείσμα αυτών των άνυδρων καιρών, αξίζει ν' αναζητήσουν αυτή την έκδοση και να γνωρίσουν αυτόν το σημαντικό κινέζο πρωτοπόρο διανοούμενο. Γιατί και τότε, στις αρχές του προηγούμενου αιώνα, στην αχανή μακρινή χώρα, οι καιροί φαίνονταν άνυδροι.

φ.497, 13/3/04