Ο δομικός ρόλος των ΜΚΟ και η «ανθρωπιστική αποικιοκρατία»

Σκέψεις με αφορμή το βιβλίο: «Τα καινούργια ρούχα του βασιλιά» των Γ.Ανδρεάτου, Δ.Μάνου, Δ.Παυλίδη, Σ. Σακελαρόπουλου, A. Bendana και N.Coreira Camely.
Εκδόσεις «Προλεταριακή Σημαία», Αθήνα 2006

Στις 9 Ιουνίου ο Τζορτζ Μπους επισκέφτηκε την Ρώμη, η οποία θωρακίστηκε από ισχυρές δυνάμεις της αστυνομίας. Το ταξίδι του είχε ως στόχους: την προώθηση μιας γεωπολιτικής και στρατιωτικής στρατηγικής ενάντια στην Ρωσία του Πούτιν (το ζήτημα των στρατιωτικών βάσεων στην Πολωνία και στην Τσεχία), την άσκηση πιέσεων προς την ιταλική κυβέρνηση για να συμμετάσχει περισσότερο ενεργά στις επιχειρήσεις του ΝΑΤΟ στο Αφγανιστάν, και επίσης για να αποσπάσει από την ιταλική κυβέρνηση την πλήρη αποδοχή και στήριξη της σιωνιστικής στρατηγικής απειλών ενάντια στο Ιράν, αλλά και για την δημιουργία του ανεξάρτητου φιλο-αμερικάνικου και μαφιόζικου κράτους στο Κόσοβο.
Κάθε τούρτα όμως απαιτεί και το κερασάκι της… Για αυτόν τον λόγο ο Μπους συναντήθηκε εν συντομία με τα στελέχη και τους εκπροσώπους της Κοινότητας “Sant' Egidio” , η οποία αποτελεί την πιο σημαντική Μη Κυβερνητική Οργάνωση (ΜΚΟ) στην Ιταλία. Ο στρατηγικός ρόλος των ΜΚΟ στην ιμπεριαλιστική πολιτική των Η.Π.Α. μπορεί να ερμηνευτεί έχοντας ως σημείο εκκίνησης τις ίδιες επίσημες δηλώσεις του Μπους.
Ο Μπους απευθύνθηκε στην ιταλική ΜΚΟ ως επιλύτριας των προβλημάτων (problem solving). Το κύριο του μέλημα είναι οι λεπτομέρειες του επονομαζόμενου προγράμματος «Dream» (ακόμη και οι ΜΚΟ ξέχασαν την γλώσσα του Δάντη και υιοθέτησαν τα πρακτική χρήσης των αγγλικών ως διεθνούς γλώσσας), το οποίο συνιστά ένα σχέδιο για την αντιμετώπιση του AIDS στην Αφρική. Το βασικό σημείο της ομιλίας του βρίσκεται στο σημείο όπου αναφέρεται ότι η βοήθεια πρέπει να αποκτήσει μια μορφή άμεσης στήριξης και ότι η ιταλική ΜΚΟ χαρακτηρίζεται ένας «στρατός εύσπλαχνων», ο οποίος αντιτίθεται στην αναποτελεσματική γραφειοκρατία.
Είναι απαραίτητο να σταθούμε σε τρία διαφορετικά σημεία. Το πρώτο σημείο είναι ότι η ιμπεριαλιστική στρατηγική των Η.Π.Α έχει την ανάγκη των εξειδικευμένων οργανώσεων «problem solving», οι οποίες δεν προβάλλουν πολιτικούς όρους, όχι μόνο καθαρού αντιμπεριαλιστικού χαρακτήρα αλλά και πραγματικού ειρηνιστικού χαρακτήρα. Ως έσχατη συμπεριφορά περιορίζονται σε ακίνδυνες και αδύναμες ρητορικές φράσεις που δεν έχουν καμία πρακτική αξία. Για παράδειγμα ο εκπρόσωπος της ιταλικής ΜΚΟ έκλεισε την τοποθέτησή του «βελάζοντας σαν αρνί» από την στιγμή που χρησιμοποίησε την εξής φράση «Ο πόλεμος είναι η μητέρα της φτώχειας». Το δεύτερο σημείο είναι το γεγονός ότι ο «εύσπλαχνος» καπιταλισμός αποτελεί το νέο-φιλελεύθερο σύνθημα διάλυσης κάθε υπολοίπου του Κράτους Πρόνοιας και δημόσιας περίθαλψης και για αυτόν τον λόγο η ελεημοσύνη πρέπει να ιδιωτικοποιηθεί και να γίνει εθελοντική. Το τρίτο σημείο είναι ότι η εύκολη καταδίκη της επονομαζόμενης «αναποτελεσματικής γραφειοκρατίας» καταδεικνύει το γεγονός ότι εθνική κυριαρχία των Χωρών – Κρατών έχει μπει στο στόχαστρο.
Δυστυχώς, λείπει ένα βιβλίο, γραμμένο στην ιταλική γλώσσα, το οποίο να είναι ισάξιο με εκείνο το βιβλίο που είναι γραμμένο στα ελληνικά και έχει ως τίτλο «Τα καινούρια ρούχα του Βασιλιά». Το βιβλίο αυτό λείπει εξαιτίας πολλών βασικών αιτιών. Η πρώτη αιτία είναι το γεγονός ότι δεν υπάρχουν στην Ιταλία οργανωμένες δυνάμεις, ακόμη και μικρού μεγέθους όπως συμβαίνει στην Ελλάδα, οι οποίες να θέτουν σήμερα στο επίκεντρο της πολιτικής τον αντί-ιμπεριαλισμό, ένα ζήτημα το οποίο δεν πρέπει να συγχέεται και πολύ περισσότερο να ταυτίζεται με το ζήτημα της «παγκοσμιοποίησης». Ανάμεσα στους ακαδημαϊκούς Έλληνες διανοούμενους υπερισχύουν βεβαίως οι θέσεις που υιοθετούν τον «ευρωπαϊκό» τρόπο σκέψης, οι οποίες αναιρούν τα εθνικά ζητήματα και υποστηρίζουν έμπρακτα μια ανανέωση του μαρξισμού στην βάση της θεωρίας της αυτοκρατορίας/πλήθος των Νέγκρι-Χαρντ (Άκης Γαβριηλίδης, Γιάννης Μηλιός, κτλ) και οι οποίες στηρίζουν την επονομαζόμενη Κοσμοπολίτικη Δημοκρατία (Σπύρος Σακελλαρόπουλος σελ: 77 -112). Υπάρχουν όμως και αντίθετες απόψεις, όπως εκείνες του αντί-ιμπεριαλιστικού πατριωτικού εθνικισμού (περιοδικό Άρδην, Γιώργος Καραμπελιάς, κτλ) και όπως εκείνες οι μαρξιστικές απόψεις που διαχωρίζουν με σωστό τρόπο την «αντι-παγκοσμιοποίηση» με την «εναλλακτική παγκοσμιοποίηση» (Δημήτρης Μάνος, σελ: 113 – 238). Σε αυτήν την περίπτωση δεν έχουμε μια «ανεπτυγμένη» Ιταλία και μια υπανάπτυκτη Ελλάδα, αλλά αντιθέτως παρατηρούμε μια Ελλάδα «ανεπτυγμένη» και μια «υπανάπτυκτη» Ιταλία. Ένα παράδοξο που ερμηνεύεται εάν αναλογιστούμε την καταστροφή σε επίπεδο πολιτικής και κουλτούρας που επέφερε το ΚΚΙ στην μεταπολεμική περίοδο (1945 – 1991). Αυτές οι θέσεις, διαμέσου και της φοιτητικής μετανάστευσης των Ελλήνων στην Ιταλία (1956 – 1974), τροφοδότησαν τις εκσυγχρονιστικές θέσεις της «δεξιάς πτέρυγας» (ΠΑΣΟΚ, ΚΚΕ εσωτερικού, Συνασπισμός, εφημερίδα Αυγή, κτλ). Ωστόσο, σήμερα στην Ελλάδα αυτές οι θέσεις εκφράζονται από την πλειοψηφία, αν και δεν είναι μοναδικές και μονοπωλιακές. Στην Ελλάδα υπάρχουν και οι: Σακελλαρόπουλος και Παυλίδης. Στην Ιταλία τα ανάλογα άτομα είναι του επιπέδου του «κρυφού σχολειού» (Άρδην, ν.64), αν και η στροφή προς τα δεξιά, όπως την πραγματοποίησε ο Μπερτινότι της Κομμουνιστικής Επανίδρυσης (Rifondazione Comunista), ήταν τόσο ανόητη και υπερβολική που αντικειμενικά δημιούργησε τις συνθήκες για κριτική και της αντιπαράθεση.
Ας επανέλθουμε όμως στο βιβλίο αυτών των Ελλήνων συγγραφέων. Το βιβλίο αυτό θέτει με σωστό τρόπο το πρόβλημα του δομικού και αντικειμενικού ρόλου (και όχι μόνο ρητορικού και υποκειμενικού) των επονομαζόμενων ΜΚΟ στην σύγχρονη εποχή. Ασφαλώς, υπάρχουν και ΜΚΟ αδιάφθορες και ειλικρινείς, πράγμα που επιβεβαιώνεται εάν σκεφτούμε εκείνη την θαρραλέα Αμερικανίδα που σκοτώθηκε παρασυρόμενη από μια ισραηλινή μπουλντόζα στην προσπάθεια της να εμποδίσει την καταστροφή μιας παλαιστινιακής οικίας. Ωστόσο, αυτά τα παραδείγματα αποτελούν θαρραλέες ηθικές εξαιρέσεις, ενώ εάν ακολουθήσουμε την μέθοδο του διαλεκτικού υλισμού του Μάρξ πρέπει να αναρωτηθούμε ποιος είναι ο δομικός ρόλος αυτών των ΜΚΟ οι οποίες δραστηριοποιούνται σε εκείνο το πεδίο που παλιότερα ονομαζόταν «Τρίτος Κόσμος» και σήμερα αποτελεί το πεδίο μάχης της γεωπολιτικής στρατηγικής των Αμερικανών.
Αυτός ο δομικός ρόλος αναλύεται από τον Δημήτρη Παυλίδη (σελ: 241 – 306), χρησιμοποιώντας όρους όπως «ηθικοί ιππότες» του Βασιλιά. Το ότι είναι πράγματι έτσι, το αποδεικνύει ο ίδιος ο Βασιλιάς μέσω των δηλώσεων του Μπους που έκανε στην Ρώμη και τις οποίες προανέφερα πρωτύτερα. Δεν πρόκειται να ξεσκεπάσουμε μια απάτη από την στιγμή που ο ίδιος ο Βασιλιάς δηλώνει ανοιχτά τους λόγους για τους οποίους οι ΜΚΟ τυγχάνουν προνομιακής στήριξης. Το πολιτισμικό τους προφίλ είναι ένα είδος «ανθρωπιστικής αποικιοκρατίας», η οποία προσφέρει πολιτισμό στους βάρβαρους, βγάζει τις μπούργκες από τις γυναίκες του Αφγανιστάν και διδάσκει την αγγλική γλώσσα στα ορφανά παιδιά του Ιράκ που έχασαν τους γονείς τους από τους βομβαρδισμούς των Αμερικανών, κτλ.
Το βιβλίο δίκαια εναντιώνεται στην συνολική ιδεολογία του «Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ» , γιατί η ιδεολογία της «καλής εναλλακτικής παγκοσμιοποίησης» είναι το αγαπημένο ρούχο της καινούργιας γκαρνταρόμπας (βεστιάριου) του Βασιλιά. Πρόκειται για μια «αντίθεση στον Βασιλιά», η οποία προτιμάται από όλα τα ιδεολογικά και πολιτικά συστήματα του νέο-φιλελευθερισμού, γιατί με αυτόν τον τρόπο ενισχύουν την ρητορική «κοιτάξτε όλοι πόσο φιλελεύθεροι είμαστε που επιτρέπουμε τις διαμαρτυρίες, με την προϋπόθεση να μην έχουν καμία πρακτική εφαρμογή». Ωστόσο, η άποψή μου είναι ότι όλοι οι έντιμοι διανοούμενοι αυθόρμητα εγκαταλείπουν αυτό το χειραγωγημένο Φόρουμ (Σαμίρ Αμίν, Σαραμάγκου, κτλ) και ότι αυτό το Φόρουμ «χαροπαλεύει» και βρίσκεται σε μια δύσκολη κατάσταση «αγωνίας», παρόλο που συνεχίζεται η στήριξη και η χρηματοδότησή του από εκείνους τους μηχανισμούς της ευρωπαϊκής και παγκόσμιας «ιμπεριαλιστικής αριστεράς». Δυστυχώς, αυτή η αποδυνάμωση του Παγκόσμιου Κοινωνικού Φόρουμ δεν συνοδεύεται – όπως θα ήταν επιθυμητό – από μια παράλληλη ενδυνάμωση των καινούργιων διεθνών οργανωτικών δομών των ανοιχτά αντιμπεριαλιστικών κινημάτων. Παρόλα αυτά, το βιβλίο στο οποίο αναφέρομαι θυμίζει ότι σε χώρες όπως η Βραζιλία και η Ινδία αυξάνεται η συνειδητοποίηση της αναγκαιότητας ύπαρξης αυτών των κινημάτων.
Από την στιγμή που έχω την δυνατότητα να διαβάζω την ελληνική γλώσσα, θα ήθελα να συγχαρώ όλους τους συγγραφείς αυτού του τελευταίου βιβλίου, επιθυμώντας την μετάφρασή του – έστω και μερική – σε γλώσσες που χρησιμοποιούνται περισσότερο (Αγγλικά, Γαλλικά, κτλ). Όσον αφορά την χώρα μου, δηλαδή την Ιταλία, πρέπει ακόμη να περιμένουμε την δημιουργία εκείνων των πολιτικών και πολιτισμικών συνθηκών που να επιτρέπουν την ανάγνωση και αναγνώριση τέτοιων βιβλίων από το κοινό… Πάντως, κάποια στιγμή θα πραγματοποιηθεί και αυτή η αλλαγή που θα οδηγήσει στην ανάγνωση τέτοιων βιβλίων από τους Ιταλούς αναγνώστες.

Costanzo Preve
Τορίνο, Ιούνιος 2007
( την μετάφραση στα ελληνικά έκανε ο Θάνος Αγκούτογλου)