ΟΥΚΡΑΝΙΑ: Η ενσωμάτωση της Κριμαίας στη Ρωσία αλλάζει δεδομένα
16 Απριλίου, 2014Επιλεγμένα Άρθρα, Κόσμοςadmin

Από τη στιγμή που η Κριμαϊκή χερσόνησος περνάει οριστικά στη Ρωσία ενισχύοντας τη στρατιωτική της παρουσία στην περιοχή, ξεκινά ένας πόλεμος «χαρακωμάτων» ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Μόσχα γύρω από την ανταλλαγή κυρώσεων ενώ η ΕΕ εμφανίζεται αρκετά διστακτική για τα επόμενα βήματά της. Οι ευρωπαίοι σύμμαχοι του Ομπάμα αντιλαμβάνονται ότι αυτή η ιστορία θα πονέσει περισσότερο τις χώρες της Ε.Ε παρά τη Ρωσία.
Στην αμερικανική «μαύρη λίστα» που αυξάνει καθημερινά και αφορά δισεκατομμυριούχους ολιγάρχες και συνεργάτες του Πούτιν μπήκε πρόσφατα και ο Γενάντι Τιμσένκο, συνιδρυτής του ομίλου Gunvor, που έχει τη βάση του στην Ελβετία, με επενδύσεις στον πετρελαϊκό και ενεργειακό κλάδο. Σύμφωνα με οικονομικούς αναλυτές, η συγκεκριμένη κίνηση δείχνει ότι οι ΗΠΑ θέλουν να αλλάξουν το παιχνίδι αγγίζοντας τον πετρελαϊκό κλάδο, που μέχρι στιγμής είχε μείνει ανέπαφος από την ουκρανική κρίση. Είναι κάτι που κάνει τους ευρωπαίους ανήσυχους.
Από την άλλη, έχουμε τη λίστα της Ρωσίας που περιλαμβάνει, μέχρι στιγμής, αξιωματούχους της κυβέρνησης Ομπάμα καθώς και αρκετούς βουλευτές και γερουσιαστές και των δύο αμερικανικών κομμάτων. Έχουμε, όμως, και τις απειλές Πούτιν ότι η λίστα θα εμπλουτιστεί και με δυτικούς επενδυτές στη Ρωσία. Και αυτό κάνει τους ευρωπαίους ακόμη πιο ανήσυχους.
Ωστόσο, σε κάθε περίπτωση, η αντιπαράθεση για την Ουκρανία δεν θα εξελιχθεί στο πεδίο της οικονομίας αλλά σε πιο σκληρά πεδία.
Ένα άλλο κομμάτι των κυρώσεων από πλευράς Δύσης αφορά τη διεθνή απομόνωση της Ρωσίας, όπως η ακύρωση της ευρωρωσικής συνόδου κορυφής στο Σότσι τον ερχόμενο Ιούνιο, και την αποπομπή της από τη G8. Γι’ αυτό το δεύτερο ο ρώσος ΥΠΕΞ όταν ρωτήθηκε απάντησε ειρωνικά «εξάλλου όλα τα σημαντικά θέματα συζητούνται στη G20». Μαζί του συμφωνούν και αρκετοί αναλυτές, μια και ο αποκλεισμός της Ρωσίας από τη G8 δε φαίνεται να επηρεάζει ουσιαστικά τη στάση της σε διεθνή πολιτικά και οικονομικά θέματα.
Αλλά και στο στρατιωτικό επίπεδο δε φαίνεται να υπάρχει από τη μεριά των δυτικών κάτι ιδιαίτερο. Αρχές της εβδομάδας συνεδρίασαν στις Βρυξέλλες οι υπουργοί Εξωτερικών των 28 χωρών – μελών του ΝΑΤΟ, προκειμένου να εξετάσουν τη στρατηγική της Ατλαντικής Συμμαχίας στην Ανατολική Ευρώπη, την ώρα που η Ρωσία διατηρεί (και απειλεί να αυξήσει) την πίεσή της στην Ουκρανία. Είχε προηγηθεί συνάντηση του αποκαλούμενου «Τριγώνου της Βαϊμάρης», που περιλαμβάνει τους ΥΠΕΞ Γερμανίας, Γαλλίας και Πολωνίας.
Ταυτόχρονα σχεδόν, ξεκίνησε η αεροπορική άσκηση του ΝΑΤΟ στο Βίλνιους της Λιθουανίας, σε μια προσπάθεια να κάνει αισθητή την παρουσία του στον ουρανό των βαλτικών χωρών, οι οποίες εκφράζουν έντονη ανησυχία για την κατάσταση γύρω από την Ουκρανία.
Πάντως η διπλωματία τόσο στο προσκήνιο όσο και στο παρασκήνιο δείχνει να μην έχει ουσιαστικό αντικείμενο σε αυτή τη φάση. Οι Λαβρόφ και Κέρι συναντήθηκαν στο Παρίσι μετά από τηλεφωνική συνομιλία μεταξύ Ομπάμα και Πούτιν την περασμένη εβδομάδα. Παρ’ ότι δεν είχαν και πολλά να πουν, πέρα από το να επιβεβαιώσουν τις «διαφορετικές απόψεις» στην ουκρανική κρίση, συμφώνησαν γενικά να συνεχίσουν τις συζητήσεις.
Πρόσφατα ο γερμανός υπουργός Οικονομικών Σόιμπλε δήλωσε ότι «όταν έρθει η στιγμή που θα πρέπει να σταθεροποιήσουμε την Ουκρανία, τότε μπορούμε να δούμε πώς θα τη στηρίξουμε οικονομικά»! Ταυτόχρονα, υποστηρίζει ότι η πολιτική κατάσταση στην Ουκρανία είναι πολύ εύθραυστη για να μπει η χώρα σε πρόγραμμα εξοντωτικής λιτότητας. «Μια τέτοια πολιτική χρειάζεται πολύ χρόνο μέχρις ότου φέρει αποτελέσματα, και τόσο χρόνο δεν διαθέτει η Ουκρανία». Είναι γεγονός πως η κατάσταση που διαμορφώνεται στην Ουκρανία είναι πολύ εύθραυστη από κάθε άποψη. Εδώ πάντως ο Σόιμπλε εμμέσως πλην σαφώς υπονοεί πως η όποια οικονομική βοήθεια από την ΕΕ προϋποθέτει τη «σταθεροποίηση της Ουκρανίας». Σταθεροποίηση όμως χωρίς το παράγοντα Ρωσία είναι σχεδόν ανέφικτη. Πάντως και το Κίεβο, δηλαδή η στημένη από τους δυτικούς σημερινή κυβέρνησή του, εμφανίζεται απρόθυμο να εμπλακεί σε εμπορικό πόλεμο με τη Μόσχα.
Τελικά η Ε.Ε. υπέγραψε με τον δοτό πρωθυπουργό της Ουκρανίας, Γιατσένιουκ, στις Βρυξέλλες, μια συμφωνία για πολιτική και οικονομική στήριξη της Ουκρανίας. Όπως αποδεικνύεται όμως, πρόκειται για μια «λάιτ» συμφωνία σύνδεσης, μια συμβολική πράξη στήριξης. Το κείμενο, το οποίο υπεγράφη από τους 28 ευρωπαίους ηγέτες και υποτίθεται ότι δεσμεύει τις δύο πλευρές σε πολιτική σύνδεση και οικονομική ολοκλήρωση, όχι μόνο δεν προβλέπει την μελλοντική ένταξη της Ουκρανίας στην Ευρωπαϊκή Ένωση αλλά υπολείπεται
σημαντικά από τη συμφωνία σύνδεσης η οποία επρόκειτο να υπογραφεί τον περασμένο Νοέμβριο. Μόνο τα κεφάλαια πολιτικού χαρακτήρα υπεγράφησαν τώρα, δηλαδή τα τρία από τα επτά. Η υπογραφή των υπολοίπων κεφαλαίων, τα οποία προβλέπουν τη δημιουργία μία ζώνης ελευθέρου εμπορίου και ευρεία οικονομική και δικαστική συνεργασία καθώς και την εφαρμογή προγράμματος οικονομικής εξυγίανσης και την εισαγωγή οικονομικών μεταρρυθμίσεων, μετατέθηκε για μετά τις εκλογές της 25ης Μαΐου και τον σχηματισμό νέας ουκρανικής κυβέρνησης! Η στάση της Ρωσίας, μετά το αποφασιστικό βήμα στη Κριμαία, είναι η αναμενόμενη. Η πρώτη κίνηση ήταν να αυξήσει την τιμή του φυσικού αερίου. Ο ρωσικός ενεργειακός κολοσσός, Gazprom, ανακοίνωσε το τέλος του καθεστώτος των ευνοϊκών τιμών προς το Κίεβο από την 1η Απριλίου, και υπάρχουν εκτιμήσεις ότι η νέα τιμή μπορεί να φθάσει στα 480 δολάρια ανά χίλια κυβικά μέτρα, πάνω από το όριο των διεθνών τιμών, που είναι τα 387 δολάρια.
Πάντως ένα κρίσιμο σημείο των εξελίξεων αναδεικνύεται, εκ των πραγμάτων, η 25η Μαΐου που θα διεξαχθούν οι προεδρικές εκλογές. Το τι θα διαμορφωθεί μέχρι τότε και πώς θα εκφραστεί ως νέο πολιτικό σκηνικό είναι το ένα ζήτημα.
Φαίνεται να επιχειρείται μια μεθόδευση αποστασιοποίησης, έως και απαλλαγής, του πολιτικού σκηνικού από «κακόφημα» ακροδεξιά- φασιστικά στοιχεία. Ο μεταβατικός πρόεδρος της Ουκρανίας Τουρτσίνοφ καταδίκασε την οργάνωση του «Δεξιού Τομέα», κατηγορώντας την ότι εργάζεται για την «αποσταθεροποίηση» της χώρας, προς όφελος της Ρωσίας! Ακτιβιστές του «Δεξιού Τομέα» πολιόρκησαν το κτήριο του ουκρανικού κοινοβουλίου διαμαρτυρόμενοι για το θάνατο, από πυρά αστυνομικών, ηγετικού στελέχους της οργάνωσης στον Ρίβνε της δυτικής Ουκρανίας. Ως γνωστόν, ο «Δεξιός Τομέας» έπαιξε κομβικό ρόλο στις διαδηλώσεις κατά του προέδρου Γιανουκόβιτς στο Κίεβο καθώς και στις συγκρούσεις με την αστυνομία. Δεν είναι εύκολο να προβλεφθεί η διαμόρφωση του πολιτικού σκηνικού γιατί δεν εξαρτάται μόνο από εσωτερικούς όρους. Ενδεχόμενα η διαδικασία αυτή να παίξει ρόλο σε ότι αφορά το στήσιμο ενός νέου συμβιβασμού, πράγμα ωστόσο αρκετά δύσκολο. Η Μόσχα επιμένει στη θέσπιση ομοσπονδιακού συστήματος που θα διασφαλίζει τα συμφέροντα όλων των περιοχών της Ουκρανίας. «Θέλουμε να καταστεί προτεραιότητα η προώθηση μιας τροποποίησης του Συντάγματος που θα λαμβάνει υπόψη την άποψη των τοπικών περιοχών. (…) Από αυτό εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό η επιτυχία των ουκρανικών εκλογών και η νομιμότητα.» δήλωσε ο υφυπουργός Εξωτερικών Γκριγκόρι Καράσιν. Το ίδιο φέρεται να είπε και ο Πούτιν στη Μέρκελ τηλεφωνικά.
Στη Δύση πάντως συνεχίζονται οι «γκρίνιες» υπογραμμίζοντας πως το πρόβλημα που δημιουργήθηκε είναι βαθύτερο και περισσότερο πολύπλοκο από ότι φαίνεται. Στις ΗΠΑ διαμορφώνεται ένα κλίμα γύρω από τον «αιφνιδιασμό» των αμερικανών αρμοδίων υπηρεσιών (CIA, κλπ) από τη ρωσική κατάληψη της Κριμαίας. Πέρα όμως από τους «ειδικούς», ευθύνες -ίσως πολύ μεγαλύτερες– καταλογίζονται και στους πολιτικούς μηχανισμούς, καθώς αγνόησαν ή και υποτίμησαν μηνύματα από τη Ρωσία. Ειδικότερα, πως η Ρωσία δεν θα ανεχόταν «να μειωθεί η απόσταση μεταξύ Μόσχας και δυνάμεων του ΝΑΤΟ από τα 1.200 χλμ. σε 500, έστω και αν αυτό προκαλέσει δραματική ρήξη στις σχέσεις της με τη Δύση». Ο Λευκός Οίκος για όλα αυτά υποστηρίζει ότι, ακόμη και αν γνώριζε εκ των προτέρων τις κινήσεις του Πούτιν, δεν θα μπορούσε να κάνει κάτι διαφορετικό από ό,τι κάνει. «Είχαμε λίγες εναλλακτικές δυνατότητες να τον σταματήσουμε» δήλωσε κυβερνητικός αξιωματούχος όταν ρωτήθηκε την περασμένη βδομάδα.
Στον ευρωπαϊκό χώρο η κρίση στην Ουκρανία κυριαρχεί. Ιδιαίτερα στη γερμανική πολιτική ζωή, καθώς τρεις πρώην καγκελάριοι έσπευσαν να διατυπώσουν τις θέσεις τους για τη σχέση του Βερολίνου με τη Μόσχα επικρίνοντας τη στάση της Δύσης απέναντι στον Πούτιν. Ο Γκέρχαρτ Σρέντερ, ο Χέλμουτ Σμιτ αλλά και ο Χέλμουτ Κολ εκφράζουν αντιρρήσεις για την αντιμετώπιση του Πούτιν και της Ρωσίας. Αποκαλούν τις κυρώσεις εναντίον της Ρωσίας «βλακώδεις» και τη σκληρή στάση εναντίον του Πούτιν «λανθασμένη».
Η προσάρτηση της Κριμαίας στη Ρωσία αποτελεί το ποιοτικό στοιχείο που ανεβάζει το επίπεδο αντιπαράθεσης Ρωσίας – Δύσης αλλάζοντας πολλά δεδομένα. Μια πρώτη συνέπεια αφορά την μη διάδοση των πυρηνικών και την τακτική που οικοδομούσαν οι ΗΠΑ πάνω σε διάφορους «άξονες του κακού» (Β. Κορέα, Ιράν). Η Ουκρανία παραδίνοντας το πυρηνικό της οπλοστάσιο (τρίτο σε μέγεθος) τελούσε, σε ότι αφορά την ασφάλεια για «εθνική κυριαρχία και εδαφική ακεραιότητα», κάτω από τις γραπτές εγγυήσεις των ΗΠΑ, Βρετανίας και Ρωσίας. Το γνωστό «Μνημόνιο της Βουδαπέστης» (1994). Τώρα πλέον το «Μνημόνιο» αυτό αποδεικνύεται αυτό που ήταν: ένα άχρηστο χαρτί. Και κατ’ επέκταση, οι διεθνείς εγγυήσεις προστασίας που θα δίνονται σε κράτη για να εγκαταλείψουν τις πυρηνικές προσπάθειες θα ακούγονται κούφια λόγια.
Η κρίση της Ουκρανίας, ως αποτέλεσμα των άγριων ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών και κύρια της επιθετικότητας των ΗΠΑ, δεν έκλεισε τον κύκλο της. Η κατάσταση φαινομενικά δείχνει ήρεμη και ψύχραιμη, οι κύριοι πρωταγωνιστές, ΗΠΑ και Ρωσία, επικοινωνούν τηλεφωνικά, ξεκινούν κάποιες επαφές αλλά… η δυναμική των πραγμάτων είναι τέτοια που δεν είναι εύκολο να ανατραπεί. Το κλίμα είναι πλέον πολύ «κακό» και θα συνεχίζει να είναι τέτοιο οδηγώντας τα πράγματα σε μεγαλύτερη όξυνση.
Χ.Β.

Αναζήτηση

Κατηγορίες